با استانداردهای حسابداری ملی معین کرد. بیشک با تعیین موارد افتراق موجود بین استانداردهای حسابداری ملی و بینالمللی، عمل هماهنگسازی استانداردها با آگاهی و سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
اما در میان استانداردهای حسابداری گوناگون، استاندارد مربوط به شیوهی “گزارشگری سود جامع” جایگاه ویژهای دارد به این دلیل که سود یکی از مهمترین معیارها برای ارزیابی عملکرد شرکت و مدیریت و تصمیمات سرمایهگذاران محسوب میشود. علت تأکید بر سود جامع هم آن است که آن همهی تغییرات غیر مالکانه در حقوق صاحبان سرمایه، در طی یک دوره را در برمیگیرد و لذا عملکـرد شرکت را بهتـر از سایر روشهای اندازهگیری سود نشان میدهد. استاندارد حسابداری بینالمللی شماره ۱ با عنوان “نحوهی ارائهی صورتهای مالی” و استاندارد حسابداری شماره ۶ ایران با عنوان “گزارش عملکرد مالی” استانداردهایی هستند که به این موضوع پرداختهاند.
همچنین لازم به ذکر است، اصطلاح سود جامع برای توصیف کل اجزای آن، یعنی سود خالص و سایر اجزای سود جامع استفاده میشود. سایر اجزای سود جامع اشاره به درآمدها، هزینهها، سودها و زیانهایی دارد که به دلیل ماهیت موقتی و غیرعادی خود از سود خالص حذف و تحت بخشی جداگانه با عنوان سایر اجزای سود جامع در صورت عملکرد مالی نشان داده میشوند (IAS21، بند ۷). اما نکتهای که باید به آن توجه کرد، این است که در رابطه با سایر اجزای سود جامع پرسشی مطرح است که لازم است قبل از تهیهی صورتهای مالی به آن پاسخ داده شود و آن این است که این اقلام در کدام قسمت از صورتهای مالی گزارش شوند؟
بر طبق IAS1، برای ارائهی این اقلام، شرکتها به استفاده از هر دو روش زیر مجاز هستند اما این استاندارد، شرکتها را به استفاده از روش اول تشویق میکند و آن را برتر میداند.
گزارش سایر اجزای سود جامع در انتهای صورت سود (زیان) دوره (رویکرد ارائهی یک صورت عملکرد مالی واحد)،
گزارش سایر اجزای سود جامع در یک صورت عملکرد مالی جداگانه (رویکرد ارائهی دو صورت عملکرد مالی جداگانه).
در ایران تنها رویکرد ارائه دو صورت عملکرد مالی جداگانه پذیرفته شده است. گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکـرد واحـد، مسئلهای بحث برانگیـز است. مخالفان این رویکـرد گزارشگـری معتقـدند که ارائهی”سایر اجزای سود جامع” همراه با نتایج کسب و کار اصلی، استفادهکنندگان از صورتهای مالی را به اشتباه میاندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر میشود (IASB3,2009، بند ۴۰). در واقع، نگرانی اصلی مخالفان گزارشگـری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد، بابت تأثیراتی است که این سوءتعبیرها میتواند در ریسک شرکت و در نتیجه، در قیمت سهام داشته باشد. از این رو، با علم به این موضوع که نوسانات سود عنصری از ریسک شرکت است که سبب کاهش قیمت سهام آن میشود و با انگیزه ارزیابی اظهارنظرهای مخالف با گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد و با آرزوی کمک به تسهیل فرایند هماهنگسازی شیوهی گزارشگری سود جامع در ایران و در سطح بینالملل، به بررسی ارتباط ریسک شرکت و نوسانات سود جامع میپردازیم.
تشریح و بیان مسئله
تصمیمگیری از جمله مسائلی است که انسان همواره با آن روبرو بوده است. تصمیمگیری نیازمند اطلاعات است. در میان اطلاعات گوناگونی که مدیران و تصمیمگیرندگان برای اخذ تصمیمات خود بدان نیازمندند، اطلاعات مالی و حسابداری جایگاه ویژهای دارد. صورت سود (زیان)، یکی از صورتهای مالی اساسی است که چگونگی و نتیجه عملکرد مالی یک شخصیت حسابداری (واحد گزارشگر) را طی دوره مالی نشان میدهد و به عنوان مبنایی برای تصمیمات سرمایهگذاری و سایر تصمیمات محسوب میشود.
اندازهگیری سود دوره مالی یک واحد تجاری همیشه یکی از چالشهای پیش روی تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری و دلمشغولی اصلی استفادهکنندگان اطلاعات حسابداری بوده است. در دو دهه گذشته توسط مدیریت مالی نوآوریهایی، در زمینه معاملات بازرگانی پیچیده بوجود آمده است تا برای شرکتها ایجاد ارزش کند. اما تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری با این پیشرفتها همراه نبودهاند. علاوهبراین، در صورتهای مالی بر مبنای ارزشهای تاریخی به دلیل آنکه اجازه داده میشود تا بسیاری از اقلامی که به صورت بالقوه با ارزش مرتبط هستند در صورت سود (زیان) انعکاس نیابد و مستقیماً در بخش حقوق صاحبان سرمایه ترازنامه منعکس شود یا حتی مورد اندازهگیری و شناسایی قرار نگیرد، صورتهای مالی از شفافیت کمتری برخوردار بوده و همواره مورد انتقاد بودهاند. عدم گزارش تغییرات بااهمیت ارزش شرکت در صورت سود (زیان) و انعکاس مستقیم آن در بخش حقوق صاحبان سرمایه کیفیت سود را کاهش میدهد و به نقش آن به عنوان یک ورودی مهم در ارزشگذاری آسیب وارد میسازد. در این راستا، مدیران به مدیریت سود تشویق میشوند و باعث میشود استفادهکنندگان اطلاعات مالی با استنباطهای گمراهکنندهای روبرو شوند (واتس و زیمرمن۴، ۱۹۸۶). تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری در بسیاری از کشورها به منظور پاسخگویی به این انتقادات و نیازها به افزایش سطح شفافیت و مرتبط بودن صورتهای مالی با ارزش شرکت به سوی پذیرش رویکرد شمول کلی سود (سود فراگیر) گام برداشتهاند.
در سال ۱۹۷۸ FASB5 در بیانیه شماره یک با عنوان «اهداف گزارشگری مالی واحدهای تجاری» اصطلاح سود جامع را برای مفهوم عایدی (سود قبل از کسر اثرات انباشته تغییر در اصول حسابداری) بکار برد. این اصطلاح برای اولین بار و به طور رسمی در بیانیه مفاهیم شماره سه FASB با عنوان «عناصر صورتهای مالی واحدهای تجاری» که بعداً بیانیه مفاهیم شماره ششFASB با عنوان «عناصر صورتهای مالی» جایگزین آن گردید، تعریف شد. در دو بیانیه اخیر سود جامع به صورت زیر تعریف شده است:
“سود جامع عبارت است از تغییر در حقوق صاحبان سرمایه (خالص داراییها) واحد تجاری طی یک دوره در نتیجه وقوع معاملات و سایر رویدادها و شرایط، به استثنای تغییرات ناشی از سرمایهگذاری صاحبان سرمایه و داراییهای توزیع شده بین آنها”.
با گذشت زمان و با پررنگتر شدن “رویکـرد سودمنـدی گزارشهای مالی برای تصمیمگیری مالی استفادهکنندگان” و توجه بیشتر به مسائل رفتاری در باب ارائهی صورتهای مالی، شکل ارائهی صورتهای مالی نیز بسیار مورد توجه قرار گرفت. بر این اساس، در ۱۹۹۱ با توجه به مشکلاتی که در خصوص کیفیت گزارشگری و افشای اطلاعات در صورتهای مالی وجود داشت، انجمن حسابداران رسمی ایالات متحده کارگروه ویژهی گزارشگری مالی را ایجاد کرد. پس از آن، در ۱۵ دسامبر سال ۱۹۹۷ میلادی هیئت تدوین استانداردهای مالی ایالت متحده، به منظور تأکید بیشتر بر گسترش مفهوم سود جامع، با انتشار بیانیه شماره ۱۳۰، تهیه صورت سود (زیان) جامع را الزامی کرد.
در بیانیه شماره ۱۳۰ استاندارد حسابداری مالی آمریکا با عنوان “گزارشگری سود جامع” نیز افشای اطلاعات اضافی الزامی نشده بلکه اقلامی که پیش از این در حقوق صاحبان سرمایه منعکس میشدند در سود خالص تعدیل میشوند تا سود جامع بدست آید. بیانیه شماره ۱۳۰ استاندارد حسابداری مالی آمریکا و به دنبال آن بیانیه شماره شش استاندارد حسابداری مالی آمریکا اوج یک بحث درازمدت بین مفهوم سود (زیان) جامع و سود خالص در حرفه حسابداری است. این بحث از دهه ۱۹۳۰ تاکنون یکی از بحثهای مهم در تدوین استانداردهای حسابداری بوده است. پیشنویس نحوه گزارشگری سود جامع (FASB,1996) نمایش واضحی از سود جامع و اجزای آن را در یک صورت عملکرد ملزم میکند. اما در نهایت این بیانیه، SFAS6130، شکل مشخصی را برای این صورت مالی الزامی نمیکند اما مُصر است که شرکت سود خالص را به عنوان جزیی از سود جامع نشان دهد. این بیانیه سه روش برای ارائه سود جامع توصیه میکند که البته ارائه آنها به این اشکال اجباری نیست: (۱) ارائه جزء به جزء سایر اجزای سود جامع در زیر سود خالص (رویکرد ارائه یک صورت عملکرد مالی)، (۲) ارائه صورت جداگانهای از سود جامع (رویکرد ارائه دو صورت عملکرد مالی جداگانه) و (۳) گزارش سود جامع به عنوان بخشی از صورت تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه (FASB,1998). FASB در بروزرسانی استاندارد حسابداری شماره ۱۳۰ با عنوان “گزارشگری سود جامع” گزارش سود جامع را در صورت تغییرات حقوق صاحبان سرمایه حذف میکند (FASB,2011). اما شرکتها همچنان به ارائه یک صورت عملکرد واحد یا دو صورت عملکرد جداگانه۷ مجاز هستند.
IASB در پیشنویس استانـدارد حسابداری بینالمللی شماره ۱ با عنوان “نحوه ارائه صورتهای مالی” شرکتها را به ارائه تنها یک صورت عملکرد مالی دعوت میکند اما در نهایت و پس از دریافت اظهارنظرهای مخالف با این شیوه گزارشگری، شرکتها را به استفاده از هر دو شیوه ارائه یک صورت عملکرد واحد یا دو صـورت عملکـرد جداگانه برای گزارشگری سود جامع (IASB,2007)، مجاز اعلام میکند. در ایران نیز بر طبق استاندارد حسابداری شماره ۶، تنها رویکرد ارائه دو صورت عملکرد جداگانه پذیرفته شده است.
گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد مسئلهای بحث برانگیز است. موافقین گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد معتقدند که سود (زیان) اندازهگیری شده بر مبنای جامع، به این دلیل که کلیـه تغییرات در خالص داراییهایی را کـه ناشی از منابع غیر مالکین در طی یک دوره بوده است را در برمیگیرد، عملکرد شرکت را بهتر از سایر اندازهگیریهای سود، نشان میدهد و همچنین، شفافیت، پایداری و قابلیت مقایسه را افزایش میدهد (IASB,2009، بند ۳۹). درحالیکه، مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد بر این باورند که گنجاندن اقلام تحقق نیافته در سود، توانایی سود را برای انعکاس دورنمای جریانات نقدی بلندمدت شرکت کاهش میدهد. آنها همچنین بیان میکنند که گنجاندن “سایر اجزای سـود جامع” همـراه با نتایج کسـب و کار اصلی، استفادهکننـدگان از صـورتهای مالی را به اشتباه میاندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر میشود (IASB,2009، بند ۴۰). درواقع، نگرانی اصلی مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکـرد واحـد، بابت تأثیراتی اسـت کـه این سوءتعبیرها میتواند در قدرت پیشبینیکنندگی سود و ریسک شرکت و در نتیجه، در قیمت سهام داشته باشد.
از طرفی طبق تحقیقات گذشته (دالیوال۸ و همکاران ۱۹۹۹، کاناگارتنام۹ و همکاران ۲۰۰۴) سود خالص نسبت به سود جامع هم دارای قدرت پیشبینی بیشتری برای پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد است و هم معیار بهتری برای پیشبینی عملکرد آتی شرکت محسوب میشود. بنابراین، به نظر میرسد سود خالص از نظر قدرت پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد بر سود جامع برتری داشته باشد.
از این رو در این تحقیق، با علم به این موضوع که نوسانات سود عنصری

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رایگان درمورددانشگاه فردوسی، کارشناسی ارشد، خاندان نوبخت، فقهای امامیه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید