انواع مسمومیت | بیماری

: شکلای جور واجور مسمومیت

شکلای جور واجور مسمومیت

دانستنیهای پزشکی

۵ دیدگاه
۵,۳۸۰ بازدید

مسمومیت به مجموعه واکنشهایی می گن که بعد از آلودگی با مواد مضر سلامتی ، سمهای تولید شده بعضی میکروارگانیسمها ، افزایش مقدار یه ماده عادی در بدن ، اتفاق میفته. ریشه کلمه ای intoxoication  از کلمه یونانی Toxicon به معنی ماده شیمیایی مضر گرفته شده.
 
مفاهیم کلی

عوامل مسمومیت زا می تونن باکتریها ، ویروسها ، بعضی انگلها ، فلزات خاص و مواد پروتوزا باشن. این آلودگیها می تونن هم اینکه در آدم ایجاد مریضی عفونی کنن و یا اینکه فقط تحت تاثیر سموم مترشحه اونا ، مسمومیت ایجاد شه. در بعضی مواقع مسمومیتها و عفونتها می تونن باهم ایجاد گردند. طبق نظریه Park و Harrigan مسمومیتهای ایجاد شده به وسیله میکروارگانیسمها به مراتب بیشتر از مسمومیتهای شیمیایی اتفاق می افتن.

در ممالک متحده آمریکا ، بین سالهای ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۱ حدود ۹۵۴ اپیدمی ثبت شده که همه به دلیل مصرف غذای آلوده ایجاد شدن. بدیش اینه ، در کشورای جهان سوم و حتی در خیلی از ممالک اروپایی آمار دقیقی از اپیدمیها و مخصوصا تعداد شکلای جور واجور مسمومیتها و بیماریهای به وجود اومده به وسیله مرف غذای آلوده در دسترس نیس. بد نیس بدونیم کارشناسان سازمان بهداشت جهان ، مقدار نوزادان شیرخوار و کودکان ، زیر پنج سال رو در ۱۹۸۰ در اثر اسهالهای به وجود اومده به وسیله مسمومیت ، جون خود رو از دست دادن.
شکلای جور واجور مسمومیت
مسمومیت غذایی

طی سالای گذشته وقوع مسمومیتا و مریضیای میکروبی به وجود اومده به وسیله غذا نه فقط در کشورای در حال پیشرفت بلکه در کشورای پیشرفته هم که از استانداردهای بهداشتی بالایی بهره مند هستن، به راه زیادی زیاد شده.

این نوع مسمومیتا از کلی مریضیای جوامع کشورای جور واجور جهان هستش. طبق تحقیقات انجام شده، همه ساله بیشتر از هزار میلیون مورد اسهال زیاد در بین بچه های زیر پنج سال در ممالک آفریقا، آسیا (به استثنای چین) و آمریکای لاتین اتفاق میفته که به مرگ بیشتر از پنج میلیون نفر منجر می شه در حالی که موارد واقعی مسمومیتای غذایی ۱۰ تا ۱۰۰ برابر بیشتر از موارد  دیگرگزارش شده.

 خیلی از میکروبا در گذشته به عنوان عامل مسمومیت غذایی حساب نمی شدن اما تازگیاً با عنوان میکروبای مریضی زای مخفی یا نوظهور شناسایی شدن، مهم بودن این میکروبا در ایجاد مسمومیت غذایی روز به روز بیشتر می شه به خصوص این که بعضی از اونا می تونن تحت شرایط یخچالی و در محیط با اکسیژن کم زنده مونده و رشد کنن و بعضی هم حتی با تعداد کم قادر به ایجاد مریضی هستن که این مورد زنگ خطری جدی واسه سلامت مصرف کنندگان مواد غذاییه.

عوامل ایجاد مسمومیت

میکروبا مسئول بخش کلی ای از مسمومیتای غذایی هستن، هرچند که این وسط نباید آلودگی غذا با شکلای جور واجور مواد افزودنی، فلزات سنگین (مانند سرب، آرسنیک، جیوه و کادمیوم)، باقی مونده سموم دفع آفات نباتی و هم اینکه بقیه مواد سمی که در مراحل تولید، نگهداری و فرآوری غذا درست می شن (مانند نیتروزامین و آفلاتوکسین) رو از نظر دور داشت.

غذاهای مسموم کننده معمولاً بو یا مزه ناخوشایندی ندارن، اما پس از مصرف علایم بالینی بسیار حادی ایجاد می کنن.میکروبایی که مواد غذایی رو آلوده می کنن با چشم غیرمسلح دیده نمی شن اما همین موجودات زنده میکروسکوپی تحت شرایطی خاص می تونن با تولید سموم خاصی در مواد غذایی، مسمومیتای بسیار خطرناکی بسازن که بعضی از اونا می تونه کشنده باشه، هرچند که بیشتر این مسمومیتا معمولاً ظرف ۲۴ ساعت برطرف می شن.

سالمونلاها، کلستریدیوم بوتولینوم، کلستریدیوم پرفرنژنس، استافیلوکوک طلائی، اشریشیا کلی، شیگلا، یرسینیا و باسیلوس سرئوس  از جمله باکتریایی هستن که به طور عادی در ایجاد شکلای جور واجور مسمومیتای غذایی نقش دارن.

در مقایسه با باکتریا، نقش ویروسا در ایجاد مریضیای غذایی کمتر روش زوم شده که شاید دلیل کلی اون مربوط به مشکلات تکنیکی واسه جداسازی ویروسا از مواد غذایی و کشت اونا باشه.

انگلای تک یاخته ای هم قادر به رشد در مواد غذایی نیستن ولی کیست اونا می تونه به مدت طولانی در غذا به زندگی خود ادامه بده که از بین اونا میشه به آمیب آنتاموبا هیستولیتیکا، ژیاردیا و کریپتوسپوریدیوم اشاره کرد. حضور قارچا هم در مواد غذایی از نظر تولید مواد  سمی موسوم به مایکو توکسینا مهمه.

مسمومیت با سالمونلا

سالمونلوزیس نام عفونتیه که به وسیله باکتری سالمونلا ایجاد می شه. از جمله مواد غذایی که این نوع مسمومیت در اثر مصرف اونا دیده شده عبارتند از: گوشت، مرغ، تخم مرغ، ماهی دودی و شیر خشک.

به گفته کارشناسان بهداشت مواد غذایی، احتمال آلودگی غذاهایی که پروتئین بالایی دارن (مانند شیر و صدف خوراکی) با گونه خاصی از این باکتری به نام سالمونلا تیفی (عامل تب تیفوئید) بسیار محتمله.

هم اینکه پس از مصرف غذاهای پخته ای که قبل از مصرف دوباره خوب گرم نشده ان یا سرد مصرف شدن، ممکنه این نوع مسمومیت بروز کنه.

به گفته پزشکان، علایم و نشونه های این مسمومیت با تأخیر ظاهر می شه و ممکنه ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد از مصرف غذای آلوده، علایم در فرد مسموم بروز کنه. علایم و نشونه های این مسمومیت شامل تب، خستگی، سردرد، تهوع، استفراغ، اسهال آبکی شدید، ضعف، درد شکم و کم شدن آب بدنه.

مسمومیت با کلستریدیوم بوتولینوم

بوتولیسم از جمله  مسمومیتای غذایی شدید و کشنده س که به وسیله سم حاصل از کلستریدیوم بوتولینوم، که یه باکتری بی هوازیه، ایجاد می شه. این باکتری ممکنه در فراوردهای غذایی و غذاهای خونگی که به صورت غلط  جفت و جور شدن و یا در شرایط غیر بهداشتی و ناجور نگهداری می شن، ایجاد شه.

به گزارش ستاد مرکزی اطلاع رسانی داروها و سموم وزارت بهداشت، بعضی از مواد غذایی که این نوع مسمومیت در اثر مصرف اونا دیده شده عبارتند از: سوسیس، کالباس، کنسرو ماهی، کنسرو ذرت، کنسرو لوبیا، کشک خونگی و عسل خام خالص (بوتولیسم نوزادان). واسه همینه که پزشکان مؤکداً به مادران  نوزادان زیر یه سال پیشنهاد می کنن که به اونا عسل ندن.

بوتولیسم با اینکه نادره ولی بیشتر کشنده س. علایم و نشونه های این مسمومیت با تأخیر ظاهر می شه، یعنی ممکنه ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد از مصرف غذای آلوده، علایم در فرد مسموم بروز کنه.

علایم و نشونه های بوتولیسم شامل تاری دید، دوبینی، افتادگی پلک فوقانی، نبود توانایی حرکتی، مشکل صحبت، لکنت زبون، سختی بلع و خشکی و درد گلوه. بقیه علایم  می تونه به صورت خشکی دهن، یبوست، بند اومدن ادرار (احتباس ادراری) بروز کنه.

مریض معمولاً حواس جمع و بدون تب هستش. مهمترین اقدام درمانی در این مسمومیت تجویز سریع «ضد سم» در مراکز درمانیه که در صورت نبود درمان ممکنه فرد مسموم در اثر فلج تنفسی فوت کنه.

مسمومیت با استافیلوکوک طلایی

به گفته خیلی از کارشناسان این نوع مسمومیت غذایی هم به اندازه سالمونلوزیس شایعه. دلیل اصلی این مسمومیت تولید یه جور سم روده ای به وسیله گروه خاصی از باکتری استافیلوکوک طلائیه.

بررسیای انجام شده نشون داد که مصرف شیر و بقیه خوراکیای آلوده مهمترین دلیل بروز این بیماریه. آلودگی غذا می تونه در اثر تماس ترشحات بینی، گلو و دست افراد آلوده به میکروب ایجاد شه و واسه همینه که آدمایی که در مورد جفت و جور و تولید مواد غذایی فعالیت می کنن باید دارای کارت بهداشتی سلامت باشن چون مواد غذایی پس از پختن و در بین برش یا خرد کردن می تونه به این باکتری آلوده شه.

فراوردهای گوشت و مرغ، سسا، آبگوشت، شیرینیای خامه ای یا کرم دار، سالاد ماهی، شیر، پنیر و کلا غذاهای با محتوای پروتئینی بالا از جمله  مواد غذایی هستن که مسمومیت با استافیلوکوک طلایی در اونا گزارش شده.

علایم و نشونه های این  مسمومیت عبارتند از: استفراغ یهویی، دردهای شکمی و اسهال که در موارد زیاد ممکنه خون و بلغم در مدفوع ظاهر شه. در این نوع مسمومیت بر خلاف نوع سالمونلایی تب نادر بوده و مرگ کمتر روی میده.

مسمومیتهای به وجود اومده به وسیله مواد دارویی و شیمیایی

مواد خارجی یافت شده در غذاها که امکان داره ایجاد مسمومیت بکنه فقط محدود به میکروارگانیسمها و بقیه عوامل بیولوژیک و سموم مترشحه از اونا نمی شه بلکه شکلای جور واجور مواد شیمیایی و داروهایی که انگار مواد غذایی رو آلوده می کنن هم می تونن ایجاد مسمومیت کنن. مشکلات به وجود اومده به وسیله این دسته مسمومیتهای به وجود اومده به وسیله مواد غذایی بیشتر در دراز مدت خودنمایی پیدا میکنه. و با مصرف و کاربرد داروها و مواد شیمیایی امکان اینکه آدم در کل عمر خود در برابر مسمومیت قرار بگیره ممکن هستش.

بیشتر این داروها و مواد شیمیایی مثل شکلای جور واجور آنتی بیوتیکه ، داروهایی مثل کوکسیدیوستاتیک و یا تیرئوستاتیک ، بعضی هورمونها ، داروهای آروم بخش ، هر کدوم با مصرف خاص به دامهای مورد مصرف آدم تزریق شده یا به عنوان مکمل غذایی به وسیله اونا مصرف می شه که بقایای اینا در آدم می تونن سرطان زا ، موتاژن و یا حتی تراتوژن و هم آلرژی زا و یا مسموم کننده باشن. مثلا ، داروهای تیرئوستاتیک ، به دلیل پایین آوردن اندازه فعالیت غده تیروئید مانع سوخت و ساز کامل در بدن دامها شده و وزن اونا بالا میره ولی همین باعث شده کیفیت گوشت این دامها پایین اومده و سریع فاسد شن. به خاطر همین به کار گیری این داروها ، در کشورهایی مثل آلمان ، ممنوعه و فقط جهت درمان بکار برده می شه.
مسمومیت به وجود اومده به وسیله فلزات سمی

بعضی فلزات سنگین مثل آهن جهت زندگی لازم هستن. در حالی که بقیه مثل سرب در همه ارگانیسمها وجود دارن اما هیچ هدف بیولوژیک سودمندی رو دنبال نمی کنن. فلزات سنگین موجود در محیط مثل جیوه ، خطری واسه ارگانیسمهای جاندار حساب می شن. بعضی از قدیمی ترین بیماریهای آدم رو میشه به مسمومیت با فلزات سنگین در مورد پیشرفت معادن فلزات ، تصفیه و به کار گیری اونا نسبت داد. حتی با وجود شناخت فعلی از خطرات فلزات سنگین ، اندازه وقوع مسمومیت در حد قابل توجه ای باقی مونده و نیاز به اقدامات پیشگیری کننده و درمان موثر بازم احساس می شه.

وقتی که مسمومیت با فلزات روی میده، ملکولهای شلات کننده تجویز می شن تا با اتصال به فلز ، رفع اون از بدن آسون کردن شه. مثلا ، مسمومیت به وجود اومده به وسیله تتراتیل سرب یا تترامتیل سرب که در بعضی از شکلای جور واجور بنزینها به عنوان ضربه گیر بکار گرفته می شه، از راه پوست ، گوارش و تنفس جذب بدن شده و در بافتهای نرم مخصوصا کبد و دستگاه اعصاب مرکزی پخش می شه و موجب بی خوابی ، توهمات ، هذیون ، لرزش و تشنج می شه و در آخر ، ممکنه دلیل مرگ شه. امروزه با افزایش مصرف بنزین بدون سرب ، این نوع مسمومیت هم رو به کاهشه.
مسمومیت به وجود اومده به وسیله مواد دفع آفات و حشره کشها

این مواد با هدف افزایش اندازه اجناس کشاورزی بکار برده می شه. اما در کنار امتیازات استفاده این مواد معایبی هم هست که مهمترین اونا باقیماندن این سموم در علوفه و بدن دامهای جور واجور و در آخر آدم هستش. مصرف علوفه به وسیله دامها ، موجب آلوده شدن شیر و گوشت اونا می شه. تعیین حد مجاز آلودگی به مواد دفع آفات و ارزشیابی اون کار سخت و لازمه انجام آزمایشهای متعدده. بعضی از اینا تحت تاثیر باران ، نور آفتاب ، تغییرات فیزیکوشیمیایی و آنزیماتیک همیشه در حال تغییراند. به خاطر همین ، در ارزشیابی باید مواد حد واسط رو هم در نظر گرفت که واسه اینکار هم از مواد رادیواکتیو استفاده می کنن.

مسمومیت به وجود اومده به وسیله مواد پروتوزا

کلیه مواد غذایی با اصل گیاهی و دامی شامل عناصر طبیعی ان، اما پخش مواد پروتوزا در محیط و انتقال اون به گیاهان و دامها ، راهی رو واسه آلوده سازی بدن آدم بوسیله این مواد پرتوزا باز می کنه که این مواد پرتوزا به دلیل قدرت یونیزاسیون بالای خود موجب اختلالاتی در ساختار ملکولی و اعمال فیزیولوژیک سلولهای و بافتهای بدن شده، ویرانی بافتی ، تومورهای سرطانی ، خونریزیهای مخاطی و خیلی از مشکلات جنبی دیگه رو دلیل می گردن.

وجود هر کدوم از این مشکلات ، ممکنه به ایجاد مسمومیت هم برسه. به خاطر همین اقدامات لازم رو جهت پیشگیری از آلودگی گیاه و دام انجام داد از آنجمله ، اضافه کردن ایزوتوپهای مقاوم به خوراک دامها که با عناصر رادیوایزوتوپ به رقابت می پردازن، تا از اندازه جذب اونا به وسیله ارگانیسم کم بشه. یا اینکه با نگهداری طولانی گوشت ، صبر کرد تا نیمه عمر رادیوایزوتوپا تموم شه.
علائم مسمومیت

طبق نوع مسمومیت علایم هم فرق می کنه. خواب آلودگی یا کما (در مسمومیت با مواد مخدر) ، شکم درد ، استفراغ و اسهال (در مسمومیت با تحریک کنندگان روده ای) ، افزایش بزاق دهن ، انقباض و کوچیک شدن مردمک چشمها (در مسمومیت با حشره کشها) ، سوختگی دور و بر لب و دهن (در مسومیت با مواد سفیدکننده) ، اسپاسمهای عضلانی (در مسمومیت با استریکنین) ، تشنج (در مسمومیت با محرکهای سیستم عصبی) ، ریزش عرق و تند شدن تنفس (در مسمومیت با داروها اعصاب) ، صورتی شدن رنگ پوست (در مسمومیت با منواکسید کربن) ، تاولهای پوستی (در مسمومیت با منواکسیدکربن و داروهای ضد افسردگی).
اقدامات اساسی

    *
      تحقیق کنین چه ماده ای باعث مسمومیت شده.
    *
      اگه نشونه هایی از سوختگی دور و بر دهن بود و به اون به آهستگی ، یه لیوان آب یا شیر بدین.
    *
      زخمی چه بیهوش باشه چه حواس جمع در وضعیت رکیاوری (شکم به طرف زمین) قرار بدین.
    *
      ظروفی که ماده سمی در اون بوده رو همراه با زخمی به بیمارستان ببرین.
    *
      هیچ وقت تلاش نکنین فرد مسموم استفراغ کنه.
    *
      اگه بیهوش شده هنگام تنفس مصنوعی مطمئن شید که دهن اون از مواد سمی پاک شده وگرنه از بینی تنفس مصنوعی بدین.

.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *