۶۶، ۶۹، ۷۲، ۷۶.
۶۵۰ – در این باره ر. ک: ابن ادریس، السرائر، ج ۲، ص ۵۳ – ۵۴، ص ۷۴ – ۷۷؛ مشابهت آرای شیخ طوسی در النهایه با المقنعه شیخ مفید، در کتاب المراسم العلویّه اثر سلار دیلمی (د. ۴۴۸ ق.) که احتمالاً از منکران حجّیّت خبر واحد بوده بعضاً آمده است. نمونه های آن را بنگرید به: سلاّر دیلمی، المراسم العلویّه، ص ۳۲، ۳۴، ۵۶، ۱۳۳، ۱۵۵.
۶۵۱ – طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۱، ص ۳.
۶۵۲ – همو، الاستبصار، ج ۱، ص ۴.
۶۵۳ – همان.
۶۵۴ – همان.
۶۵۵ – همو، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۴۵.
۶۵۶ – نمون? آن را بنگرید به: همو، تهذیب الاحکام، ج ۶، ص۲۸۳؛ ج ۹، ص ۲۵۰؛ همو، الاستبصار، ج ۱، ص ۱۴؛ ج ۳، ص ۱۴۲، ۱۶۳.
۶۵۷ – همو، الاستبصار، ج ۱، ص ۳- ۴؛ همو، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۴۳ – ۱۴۷.
۶۵۸ – همو، تهذیب الاحکام، ج ۴، ص ۱۶۹.
۶۵۹ – همو، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۲۶.
۶۶۰ – همان.
۶۶۱ – همان، ۱۴۵.
۶۶۲ – همان، ج ۲، ص ۵۳۸.
۶۶۳ – همان، ج ۱، ص ۱۰۰؛ نمونه های خبر واحد بدون قرینه را بنگرید به: همو، تهذیب الاحکام، ج ۴، ص ۱۶۹،۱۷۲، ۱۷۶؛ همو، الاستبصار، ج ۱، ص ۱۱۲.
۶۶۴ – همو، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۴۶.
۶۶۵ – همو، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد حبیب قصیر العاملی، الطبعه الاولی، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۹ ق. ج ۹، ص ۳۴۳ – ۳۴۴.
۶۶۶ – همان، ج ۵، ص ۳۲۲.
۶۶۷ – همو، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۳۶.
۶۶۸ – همان، ۱۴۱.
۶۶۹ – همان، ۱۲۶ – ۱۲۷.
۶۷۰ – ر. ک: انصاری، فرائد الاصول، ج ۱، ص ۳۱۱ به بعد.
۶۷۱ – همان، ۳۲۸؛ سید محمد موسوی بجنوردی، مقالات اصولی، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۶۷، ص ۲۸ – ۲۹. برای آگاهی از نمونه های این روایات بنگرید به: علم الهدی، الانتصار، تحقیق سید محمدرضا خرسان، منشورات المطبعه الحیدریه، نجف، ۱۳۹۱ ق.، ص ۴۵،۱۳۰، ۱۳۶، ۲۰۳، ۲۲۳، ۲۳۶،۲۵۷، ۲۷۱، ۲۷۵، ۲۷۷، ۳۰۳.
۶۷۲ – موسوی بجنوردی، همان، ص ۲۹.
۶۷۳ – طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۲۷؛ ج ۲، ص ۷۲۶.
۶۷۴ – همو، تهذیب الاحکام، ج۴، ص ۱۷۶؛ همو، الاستبصار، ج ۲، ص ۶۶، ۷۲، ۷۶.
۶۷۵ – همو، الخلاف، ج ۴، ص ۴۴۸.
۶۷۶ – همو، المسائل الحائریات، تصحیح رضا استادی، در مجموع? الرسائل العشر، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، ص ۳۱۷.
۶۷۷ – طوسی، الغیبه، ص ۲۹.
۶۷۸ – علم الهدی می فرماید: لیس کل ما رواه أصحابنا من الأخبار وأودعوه فی کتبهم وإن کان مستندا إلى رواه معدودین من الآحاد، معدودا فی الحکم من أخبار الآحاد، بل أکثر هذه الأخبار متواتر موجب للعلم (علم الهدی، جوابات المسائل التبانیات، ص ۲۶)؛ مرحوم صاحب معالم از علم الهدی عبارت دیگری را نقل می نماید: “وقال المرتضى; فی جواب المسائل التبانیات المتعلقه بأخبار الآحاد: إن أکثر أخبارنا المرویه فی کتبنا معلومه مقطوع على صحتها، إما بالتواتر من طریق الإشاعه والإذاعه، أو بأماره وعلامه دلت على صحتها، وصدق رواتها، فهی موجبه للعلم، مقتضیه للقطع، وإن وجدناها مودعه فی الکتب بسند مخصوص معین من طریق الآحاد” (ابن شهید ثانی، حسن بن زین الدین عاملی، منتقی الجمان، تصحیح علی اکبر غفاری، الطبعه الاولی، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۳۶۳، ج ۱، ص ۲ – ۳)، شایان ذکر است که عبارت مذکور در کتب سیّد مرتضی که به دست ما رسیده است یافت نشد.
۶۷۹ – عبارت وی چنین است: “واعلم ان معظم الفقه نعلم ضروره مذاهب ائمتنا فیه بالاخبار المتواتره” (علم الهدی، مساله فی ابطال العمل باخبار الآحاد، ص ۳۱۲).
۶۸۰ – طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۴۵.
۶۸۱ – مامقانی، مقباس الهدایه، ج ۱، ص ۱۹۴.
۶۸۲ – چنانکه پیش از این گفتیم، از دانشمندان شیعه، شیخ صدوق قائل به این نظریه بوده است.
۶۸۳ – ر. ک: مدرسی طباطبایی، مکتب در فرایند تکامل، ص ۲۳۴ – ۲۳۶.
۶۸۴ – علم الهدی، الذریعه، ج ۱، ص۲۰؛ طوسی، المقدمه فی المدخل الی صناعه علم الکلام، تصحیح محمد تقی دانش پژوه، در مجموع? الرسائل العشر، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، ص ۷۴.
۶۸۵ – صاحب کتاب النقض از عالمان قرن ششم بر این مطلب صحه گذاشته و می نویسد: “به مذهب شیعه اخبار آحاد البته ایجاب علم و عمل نکند و خبر چون صحیح و متواتر باشد مسموع و مقبول باشد و ایجاب علم و عمل کند” (قزوینی، النقض، ص ۳۹).
۶۸۶ – مفید، اوائل المقالات، ص ۱۳۹.
۶۸۷ – علم الهدی، جوابات المسائل التبانیات، ص ۱۹. عبارت او در این باره چنین است: “والذی یجب تحصیله فی هذا أن الفرقه المحقه إذا علمت بحکم من الأحکام أو ذهبت إلى مذهب من المذاهب، ووجدنا روایته مطابقه لهذا العمل لا نحکم بصحتها ونقطع على صدق رواتها، لکنا نقطع على وجوب العمل بذلک الحکم المطابق للروایه، لا لأجل الروایه، لکن بعمل المعصوم الذی قطعنا على دخوله فی جمله عمل القائلین بذلک الحکم”. مقایسه شود با: طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۲۶ – ۱۲۷. او در این باره می نویسد: “والذی یدل على ذلک: اجماع الفرقه المحقه، فانی وجدتها مجمعه على العمل بهذه الاخبار التی رووها فی تصانیفهم ودونوها فی أصولهم، لا یتناکرون ذلک ولا یتدافعونه حتى أن واحدا منهم إذا أفتى بشئ لا یعرفونه سألوه من أین قلت هذا ؟ فإذا أحالهم على کتاب معروف، أو أصل مشهور، وکان راویه ثقه لا ینکر حدیثه سکتوا وسلموا الامر فی ذلک وقبلوا قوله، وهذه عادتهم وسجیتهم من عهد النبی ۶ و مَن بعده من الأئمه: ومن زمن الصادق جعفر بن محمد ( الذی انتشر العلم عنه وکثرت الروایه من جهته، فلولا ان العمل بهذه الاخبار کان جائزا لما أجمعوا على ذلک ولأنکروه، لان اجماعهم فیه معصوم لا یجوز علیه الغلط والسهو”.
۶۸۸ – تفریع فروعات فقه و کاربردی کردن آنها همراه با تبویب و تنظیم مطالب را فقه تفریعی گویند. این اصطلاح را می توان برگرفته از روایاتی نظیر: “انما علینا ان نلقی الیکم الاصول و علیکم ان تفرعوا” و “علینا القاء الاصول و علیکم التفریع” پنداشت (محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل الشیعه، الطبعه الثانیه، مؤسسه آل البیت: لاحیاء التراث، قم، ۱۴۱۴ ق.، ج ۲۷، ص ۶۲).
۶۸۹ – علم الهدی، الذریعه، ج ۲، ص ۵۵۵.
۶۹۰ – همو، مسأله فی ابطال العمل باخبار الآحاد، ص ۳۱۰.
۶۹۱ – طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۴۸.
۶۹۲ – شیخ طوسی در النهایه در تعریف عدالت در باب شهادات می فرماید: “العدل الذی یجوز قبول شهادته للمسلمین وعلیهم، هو أن یکون ظاهره ظاهر الایمان، ثم یعرف بالستر والصلاح والعفاف والکف عن البطن والفرج والید واللسان، ویعرف باجتناب الکبائر التی أوعد الله تعالى علیها النار: من شرب الخمر والزنا والربا وعقوق الوالدین والفرار من الزحف وغیر ذلک، الساتر لجمیع عیوبه، ویکون متعاهداً للصلوات الخمس مواظباً علیهن، حافظاً لمواقیتهن، متوفراً على حضور جماعه المسلمین، غیر متخلف عنهم إلا لمرض أو عله أو عذر” (انتشارات قدس محمدی، قم، بی تا، ص ۳۲۵).
۶۹۳ – طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۵۲.
۶۹۴ – فخرالدین بن محمدعلی طریحی نجفی، جامع المقال فیما یتعلق باحوال الحدیث و الرجال، تحقیق محمد کاظم طریحی، چاپخان? حیدری، تهران، بی تا، ص ۲۴.
۶۹۵ – ابن شهید ثانی، منتقی الجمان، ج ۱، ص ۱۶.
۶۹۶ – برای آگاهی بیشتر در این باره ر. ک: ابو المعالی محمد بن محمد ابراهیم کلباسی، الرسائل الرجالیه، تحقیق محمد حسین درایتی، الطبعه الاولی، دارالحدیث، قم، ۱۴۲۲ ق.، ج ۱، ص ۲۸۵ – ۳۱۸، ۴۳۷ – ۴۴۰.
۶۹۷ – علم الهدی، تنزیه الانبیاء، مکتبه بصیرتی، قم، بی تا، ص ۱۲۸.
۶۹۸ – غالیان کسانی هستند که دربار? امامان خود از اندازه فراتر رفتند و آنان را از حدود آفریدگانی الهی فراتر بردند و دربار? آنان به احکامی که ویژ? خداوند است گراییدند (شهرستانی، الملل و النحل، ص ۱۷۳).
۶۹۹ – علم الهدی، مساله فی ابطال العمل باخبار الآحاد، ص ۳۱۰.
۷۰۰ – طائفه ای از شیعه که پس از رحلت امام صادق ( به امامت عبدالله افطَح، بزرگترین پسر آن حضرت (پس از اسماعیل که پیشتر در گذشته بود) معتقد شدند اما او دو ماه و چندی بیشتر زنده نماند و در همان مدت کوتاه که پس از پدر بزرگوارش زنده بود نیز شایستگی علمی و اخلاقی از خود نشان نداد و بر عقید? حشویّه و مرجئه بود و بیشتر کسانی که به او گرویده بودند از او رویگردان شدند و به امامت امام موسی بن جعفر ( گردن نهادند. مع الوصف برخی از بزرگان شیعه امامت او را پذیرا شدند و اینان در واقع سیزده امامی بودند. عبدالله را به سبب پَهن بودن سر یا پای وی به افطَح (سر پهن / پا پهن) ملقّب کرده اند (ابومحمد حسن بن موسی نوبختی، فرق الشیعه، ترجمه و تعلیقات محمد جواد مشکور، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ۱۳۶۱، ص ۱۱۳).
۷۰۱ – فرقه ای از غلات شیعه، پیروان شخصی به نام ناوُوس که معتقد بودند امام باقر ( (و به قولی امام صادق() همچنان زنده و قائم موعود است که هرگاه خداوند اراده فرماید بازخواهد گشت (همان، ص ۱۰۰).
۷۰۲ – طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۵۰.
۷۰۳ – اگرچه شیخ طوسی در عده (ج۱، ص۱۵۰) و الفهرست (ص ۱۷۴) روایت عبدالله بن بکیر را پذیرفته، در تهذیب (ج ۸، ص۳۴) و الاستبصار (ج ۳، ص۲۷۶) او را طعن کرده است.
۷۰۴ – از بیوتات شیعی که در قرن سوم هجری می زیسته اند. حسن بن علی بن فضال و پسرانش احمد و علی از بزرگان این خاندان هستند. اگرچه ایشان بر مذهب فطحیّه بوده اند، رجالیان شیعه، توثیقشان کرده و روایاتشان را پذیرفته اند. گفته اند حسن بن علی بن فضال از اصحاب اجماع بوده و در آخر عمرش مستبصر شده است (نجاشی، رجال، ص ۳۴ – ۳۶).
۷۰۵ – از بیوتات علمی شیعه در قرن سوم. حسن بن محمد بن سماعه از سران ایشان بر مذهب واقفی بوده و در آن تعصب می ورزیده است (همان، ص ۴۱)
۷۰۶ – از بیوتات معروف شیعه در قرن دوم هجری که به سبب فروش نوعی لباس که طاطریّه نامیده می شد، به این نام ملقّب گردیدند. از شخصیتهای مشهور آنان ابو الحسن علی بن حسن بن محمد طائی معروف به طاطری از یاران فقیه و محدث امام کاظم ( بوده است. وی بر مذهب واقفی بوده اما رجالیان امامیه وی را توثیق کرده اند (علاّمه حلّی، خلاصه الاقوال، ص ۳۶۳).
۷۰۷ – طوسی، عد? الاصول، ج ۱، ص ۱۵۰.
۷۰۸ – همو، تهذیب الاحکام، ج ۷، ص ۱۰۱؛ همو، الاستبصار، ج ۳، ص ۹۵.
۷۰۹ – همو، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۵۱؛ برای آگاهی بیشتر از دیدگاه شیخ طوسی در ارزیابی روایات و آثار راویان غیر امامی ر. ک: رحیمه ببرکته شمشیری، ارزیابی و مقایس? روش و عملکرد شیخ طوسی و نجاشی در نقد رجال، پایان نام? کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۸۵، ص ۸۷ – ۹۴.
۷۱۰ – طوسی، عده الاصول، ج ۱، ص ۱۴۹.
۷۱۱ – همو، الخلاف، ج ۴، ص ۳۷۹؛ نمونه ای از این روایات را بنگرید به: مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، در مجموع? مصنفات الشیخ المفید، ج ۱۱، تحقیق مؤسسه آل البیت: لاحیاء التراث، ج ۱، ص ۳۲۶، ۳۲۸.
۷۱۲ – محمدرضا ضمیری، دانشنام? اصولیان شیعه، بوستان کتاب قم، قم،

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   با کشور مالزی و تور مالزی بیشتر آشنا شید
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید