۲۸۰.
۲۲۴ – همان، ص ۲۳۷.
۲۲۵ – همان، ص ۲۳۰.
۲۲۶ – همان، ص ۳۰۲؛ طوسی، الفهرست، ص ۱۹۳.
۲۲۷ – طوسی، رجال، ص ۴۳۳.
۲۲۸ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۸۴۲.
۲۲۹ – برقی، رجال، ص ۴۸؛ طوسی، الفهرست، ص ۱۶۱.
۲۳۰ – برقی، همان، ص ۵۷؛ نجاشی، رجال، ص ۲۷۸؛ طوسی، رجال، ص ۳۷۷، ۳۸۸.
۲۳۱ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۸۶۵.
۲۳۲ – همان، ج ۲، ص ۸۴۰.
۲۳۳ – آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، الطبعه الاولی، دارالکتاب العربی، بیروت، ۱۹۷۱م.، ج ۱، ص ۱۸۵.
۲۳۴ – کشّی، همان، ج ۲، ص ۶۳۶.
۲۳۵ – کشّی، همان، ج ۲، ص ۷۹۹؛ طوسی، رجال، ص ۲۶۷.
۲۳۶ – طوسی، همان، ص ۳۸۹.
۲۳۷ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۶۶۲؛ طوسی، رجال، ص ۲۴۵.
۲۳۸ – کشّی، همان، ج ۲، ص ۸۴۳؛ طوسی، همان، ۳۸۸؛ از این راوی با عنوان علی بن سلمان بن الرشید هم یاد شده است.
۲۳۹ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۸۱۲؛ طوسی، رجال، ص ۴۰۰.
۲۴۰ – نجاشی، رجال، ص ۲۷۶.
۲۴۱ – طوسی، رجال، ص ۴۳۱.
۲۴۲ – نجاشی، رجال، ص ۲۶۸.
۲۴۳ – طوسی، رجال، ص ۳۸۸.
۲۴۴ – نجاشی، رجال، ص ۲۵۰.
۲۴۵ – طوسی، رجال، ص ۳۶۲.
۲۴۶ – همان، ص ۴۴۵.
۲۴۷ – همان، ص ۲۵۰.
۲۴۸ – نجاشی، رجال، ص ۲۹۴.
۲۴۹ – همان، ص ۲۹۶؛ طوسی، رجال، ص ۲۵۸.
۲۵۰ – نجاشی، رجال، ص ۳۰۶.
۲۵۱ – همان، ص ۳۰۶.
۲۵۲ – طوسی، رجال، ص ۳۹۰.
۲۵۳ – برقی، رجال، ص۵۰؛ طوسی، رجال، ص ۳۴۲.
۲۵۴ – نجاشی، رجال، ص ۳۱۴.
۲۵۵ – همان، ص ۳۱۴.
۲۵۶ – همان، ص ۳۱۵.
۲۵۷- کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۸۰۲.
۲۵۸ – طوسی، رجال، ص ۳۹۴.
۲۵۹ – نجاشی، رجال، ص ۳۸۳.
۲۶۰ – طوسی، رجال، ص ۴۴۳.
۲۶۱ – همان، ص ۴۴۳.
۲۶۲ – همان، ص ۴۴۳.
۲۶۳ – نجاشی، رجال، ص ۳۴۶.
۲۶۴ – طوسی، رجال، ص ۴۴۳.
۲۶۵ – برقی، رجال، ص۶۰؛ طوسی، همان، ص ۴۰۱.
۲۶۶ – نجاشی، رجال، ص ۳۹۴.
۲۶۷ – طوسی، رجال، ص ۲۸۰.
۲۶۸ – نجاشی، رجال، ص ۳۳۵.
۲۶۹ – همان، ص ۳۲۸.
۲۷۰ – همان، ص۳۵۰؛ طوسی، رجال، ص ۳۹۱؛ ابن غضائری، رجال، ص ۹۵.
۲۷۱ – طوسی، همان، ص ۲۸۹.
۲۷۲ – نجاشی، رجال، ص ۳۷۸؛ طوسی، الفهرست، ص ۲۲۴؛ همو، رجال، ص ۴۴۸.
۲۷۳- طوسی، الفهرست، ص ۲۳۳؛ همو، رجال، ص ۴۴۸.
۲۷۴ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۸۲۹.
۲۷۵ – نجاشی، رجال، ص ۳۸۱.
۲۷۶ – طوسی، رجال، ص ۲۹۵.
۲۷۷ – نجاشی، رجال، ص ۳۹۳.
۲۷۸ – همان، ص ۴۲۲.
۲۷۹ – همان، ص ۴۲۱؛ طوسی، الفهرست، ص ۲۵۲؛ علامه حلّی این نام را به صورت مُعمّر ضبط کرده است (خلاصه الاقوال، ص ۳۰۱).
۲۸۰ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۷۶۳؛ طوسی، رجال، ص ۳۷۹.
۲۸۱ – برقی، رجال، ص ۳۰؛ نجاشی، رجال، ص ۴۰۷؛ کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص ۷۳۷؛ طوسی، الفهرست، ص ۲۴۲؛ همو، رجال، ص ۳۰۱.
۲۸۲ – طوسی، الفهرست، ص ۲۴۳؛ همو، رجال، ص ۴۴۹.
۲۸۳ – نجاشی، رجال، ص ۴۲۷.
۲۸۴ – طوسی، رجال، ص ۳۷۹.
۲۸۵ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۸۳۲.
۲۸۶ – طوسی، الفهرست، ص ۱۷۳.
۲۸۷ – همو، رجال، ص ۳۲۰.
۲۸۸ – همان، ص ۴۰۳.
۲۸۹ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۷۸۹.
۲۹۰ – نجاشی، رجال، ص ۴۴۵.
۲۹۱ – طوسی، رجال، ص ۳۲۲.
۲۹۲ – نجاشی، رجال، ص ۴۵۰.
۲۹۳ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۷۳۰.
۲۹۴ – برای پرهیز از اطال? کلام، به همین فهرست بسنده کرده و از ذکر دیگر محدّثان این عصر خودداری می کنیم. برای آگاهی بیشتر دربار? محدثان مکتب بغداد بنگرید به: آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، ج ۱ و ۲.
۲۹۵ – گفتنی است منظور از آثار حدیثی که در ادامه به معرفی آنها می پردازیم، کتبی است که امروزه موجود است و با سبک و سیاق کتب حدیث نگاشته شده است. زیرا اگرچه شالود? بسیاری از کتب این دوره اخبار و روایات است، به شیو? معمول کتب حدیثی که در بردارند? سند و متن روایت باشد نگاشته نشده، بلکه شامل شرح و نقد و استنباط از روایات می باشد. به عنوان نمونه کتابهای الارشاد شیخ مفید، النهایه شیخ طوسی و خصائص الائمه شریف رضی دربردارند? مضمون روایات است. یا کتابهایی نظیر رساله حول خبر الماریه و رساله حول حدیث نحن معاشر الانبیاء از شیخ مفید با هدف شرح و تبیین و نقد روایت نگاشته شده اند. از این رو، در معرّفی کتب حدیثی این دوره، به کتب نگاشته شده با سبک و سیاق کتب حدیث اکتفا نموده و از آثار نگاشته شده با اهداف کلامی و فقهی که شمار آنها چشمگیر است، صرف نظر می نماییم.
۲۹۶ – نجاشی، رجال، ص ۴۳۳.
۲۹۷ – محمد تقی شوشتری، قاموس الرجال، الطبعه الاولی، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۴۱۹ ق.، ج ۱۰، ص ۵۲۱.
۲۹۸ – حسن صدر، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، منشورات الاعلمی، تهران، بی تا، ص ۳۶۰.
۲۹۹ – نجاشی، رجال، ص ۴۳۳؛ کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۵۲۶.
۳۰۰ – کشّی، همان، ج ۲، ص ۵۶۱.
۳۰۱ – جهم بن صفوان از بزرگان جبریّه است. او در ترمذ فعّالیّت می کرد و با مروان به مخالفت برخاست و همراه سریج بن حارث بر ضد نصر بن سیّار، والی مروان در خراسان، قیام کرد و در سال ۱۲۸ ق. به قتل رسید. بعضی از عقاید وی و پیروانش عبارت است از:
– انسان در افعالش مجبور است و خداوند بدون قدرت و اراد? وی افعال را در او ایجاد می کند و نسبت افعال به وی مانند نسبت افعال به جمادات مجازی است.
– علوم خداوند حادث است بدون این که محل و معروضی داشته باشد.
– توصیف خداوند به شی ء (عالم، حی، مرید) جایز نیست (شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۸۶).
۳۰۲ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۵۲۷؛ حلّی، رجال، ص ۲۰۰؛ رد این دیدگاه را بنگرید به: احمد بن موسی بن طاووس، التحریر الطاووسی ، تلخیص ابن شهید ثانی، حسن بن زین الدین، تحقیق فاضل جواهری، الطبعه الاولی، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی، قم، ۱۴۱۱ ق.، ص ۵۹۳ – ۵۹۸.
۳۰۳ – عبدالله نعمه، هشام بن الحکم، الطبعه الثانیه، دارالفکراللبنانی، بیروت، ۱۴۰۵ ق.، ص ۶۰.
۳۰۴ – سید ابوالقاسم بن علی اکبر موسوی خویی، معجم رجال الحدیث، الطبعه الخامسه، بی نا، بی جا، ۱۴۱۳ق.، ج۲۰، ص ۳۲۱.
۳۰۵ – ر. ک: محمد بن علی حائری اردبیلی، جامع الرواه، مکتبه المحمدی، بی جا، بی تا، ج ۲، ص ۳۱۳ – ۳۱۴.
۳۰۶ – شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۱۸۴؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج ۲۶، ص ۵۷.
۳۰۷ – بنگرید به: شریف مرتضی علی بن حسین موسوی علم الهدی، الشافی فی الامامه، تحقیق سید عبدالزهراء حسینی خطیب، الطبعه الثانیه، مؤسس? اسماعیلیان، قم، ۱۴۱۰ ق.، ج ۱، ص ۸۳ – ۸۴؛ در ردّ اتهامات علیه هشام ر.ک: محمد رضا حسینی جلالی، “مقوله جسم لا کالاجسام بین موقف هشام بن الحکم و مواقف سائر اهل الکلام”، تراثنا، ش ۱۹، ۱۴۱۰، ص ۷ – ۱۰۷.
۳۰۸ – بنگرید به: نعمه، هشام بن الحکم، ص ۱۰۱ – ۱۰۶.
۳۰۹ – همان، ص ۲۳۹.
۳۱۰ – ابن ندیم، ابوالفرج محمد بن اسحاق وراق بغدادی، الفهرست، تحقیق رضا تجدد، مکتبه الاسدی و الجعفری، تهران، ۱۳۵۰، ص ۱۸۵، ۲۰۵.
۳۱۱ – نعمه، فلاسف? شیعه، ص ۵۹۴.
۳۱۲ – برای اطّلاع از فهرستی از آثار او ر. ک: نجاشی، رجال، ص ۴۳۳؛ طوسی، الفهرست، ص ۲۵۸؛ ابن ندیم، الفهرست، ص ۲۲۳، ۲۲۴.
۳۱۳ – دربار? اختلافات هشام بن حکم و هشام بن سالم بنگرید به: احمد پاکتچی، “گرایشهای فقه امامیه در سد? دوم و سوم هجری”، نام? فرهنگستان علوم، سال سوم، ش ۴، تابستان ۱۳۷۵، ص ۱۱- ۲۸.
??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
۳۱۴ – شهاب الدین احمد بن علی بن حجر عسقلانی، لسان المیزان، الطبعه الثانیه، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، ۱۳۹۰ ق.، ج ۵، ص ۳۰۱.
۳۱۵ – نمونه ای از مناظرات ایشان را بنگرید به: کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۵۶۴.
۳۱۶ – عبدالله بن جعفر حِمیَری (ق ۳) کتابی با عنوان کتاب ما بین هشام بن الحکم و هشام بن سالم و القیاس و الارواح و الجنه و النار و الحدیثین المختلفین نگاشته است (نجاشی، رجال، ص ۲۲۰). بنا به دریافت دکتر احمد پاکتچی نام کتاب به صورت کتاب ما بین هشام بن الحکم و هشام بن سالم فی القیاس و… می باشد و گویا “فی” به “واو” تصحیف شده است.
۳۱۷ – امین، اعیان الشیعه، ص ۲۶۵؛ صدر، تأسیس الشیعه، ص ۳۱۰.
۳۱۸ – نجاشی، رجال، ص ۴۳۳.
۳۱۹ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۵۲۶.
??۳۲۰ برای آگاهی بیشتر از زندگانی و اندیشه های هشام بن حکم ر. ک: نعمه، هشام بن الحکم، سراسر اثر؛ همو، فلاسف? شیعه، ص ۵۸۸ – ۶۰۶؛ احمد صفایی، هشام بن الحکم مدافع حریم ولایت، چاپ دوم، نشر آفاق، ۱۳۵۹، سراسر اثر؛
Madelung , “HISHAM B. AL-HAKAM” , Encyclopedia of Islam.
۳۲۱ – طوسی، رجال، ص ۳۲۹.
۳۲۲ – همو، الفهرست، ص ۱۵۴ – ۱۵۵.
۳۲۳ – امین، اعیان الشیعه، ج ۸، ص ۳۷۱.
۳۲۴ – بنگرید به: کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۷۲۹ – ۷۳۷.
۳۲۵ – خویی، معجم رجال الحدیث، ج ۱۳، ص ۲۵۲ – ۲۵۵.
۳۲۶ – طوسی، الفهرست، ص ۱۵۵.
۳۲۷ – نجاشی، رجال، ص ۲۷۳.
۳۲۸ – برقی، رجال، ص ۴۹؛ طوسی، رجال، ص ۳۳۶.
۳۲۹ – نجاشی، رجال، ص ۴۴۶.
۳۳۰ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص۷۸۰، ۷۸۳.
۳۳۱ – همو، رجال، ص ۳۳۶ و ۳۶۸؛ نجاشی، رجال ، ص ۴۴۶.
۳۳۲ – ر. ک: کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۷۷۹ – ۷۸۵؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج ۲۱،ص ۲۱۲ – ۲۲۰.
۳۳۳ – خویی، همان، ج ۲۱، ص ۲۲۹.
۳۳۴ – طوسی، رجال، ص ۳۳۶، ۳۶۸.
۳۳۵ – کشّی، اختیار معرفه الرجال، ج ۲، ص ۷۸۵ – ۷۸۸. دربار? نقد سندی این گزارشها ر. ک: ابن طاووس، التحریر طاووسی، ص ۶۲۴ – ۶۳۳؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج ۲۱، ص ۲۲۰ – ۲۲۶.
۳۳۶ – طوسی، همان، ص ۷۸۸.
۳۳۷ – همان، ص ۸۳۰.
۳۳۸ – همو، رجال، ص ۳۳۶؛ علاّمه حلّی، خلاصه الاقوال، ص ۲۹۷.
۳۳۹ – این عنوان بر هر فرقه یا گروهی که در امامت یکی از ائم? شیعه توقّف داشته و به امامان بعد از او ایمان نداشته اند اطلاق شده است (گروهی واقفه بر امام علی ( و گروهی واقفه بر امام صادق ( و گروهی واقفه بر امام حسن عسکری (). اما اطلاق خاصّ این عنوان در خالت فقدان قرینه بر کسانی است که امامت را در امام موسی کاظم ( خاتمه یافته دانسته و ایشان را امام زنده و غایب از نظر و مهدی منتظر شمرده اند و متقابلاً گروهی که به امامت پنج امام پس از آن حضرت اعتقاد داشته اند قَطْعیّه نام گرفته اند (غلامرضا تهامی، فرهنگ اعلام تاریخ اسلام، مدخل واقفه).
۳۴۰ – محد واعظ زاده خراسانی، “تحقیق دربار? کتاب کافی”، نام? آستان قدس، ش ۷، مرداد۱۳۴۰، ص ۱۷.
۳۴۱ – ابوسعد عبدالکریم بن محمد بن منصور سمعانی مروزی، الأنساب، تحقیق عبد الله عمر بارودی، دارالجنان، بیروت، ۱۴۰۸ ق.، ج ۵، ص ۷۱۱؛ شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۱۸۸. دربار? رد این اتهام بنگرید به: عبدالحسین امینی، الغدیر، الطبعه الرابعه، دارالکتاب العربی، بیروت، ۱۹۷۷ م.، ج ۳، ص ۱۴۲.
۳۴۲ – برای آگاهی از نمونه های برخورد قمیها با غالیان یا

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   با کارناوال شادی کلمبیا آشنا شید
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید