۱۳۸۴، ص ۱۵۳؛ نیز درباره عدم اهتمام سیّد مرتضی به علم رجال ر. ک: ملا علی کنی، توضیح المقال فی علم الرجال، تحقیق محمد حسین مولوی، الطبعه الاولی، دارالحدیث، قم، ۱۳۷۹، ص ۳۵؛ زهرا امیدی، پژوهشی در مباحث حدیثی سیّد مرتضی، پایان نام? کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی، مشهد، ۱۳۸۶، ص؛ زهره نریمانی، مکاتب حدیثی شیعه (بغداد و ری)، پایان نام? کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، ۱۳۸۴، ص ۱۵۹.
این نظریه مستفاد از این عبارت سیّد مرتضی است: “اعلم أن من یذهب إلى وجوب العمل بخبر الواحد فی الشریعه یکثر کلامه فی هذا الباب ویتفرع، لأنه یراعی فی العمل بالخبر صفه المخبر فی عدالته وأمانته. فأما من لا یذهب إلى ذلک، ویقول: إن العمل فی مخبر الاخبار تابع للعلم بصدق الراوی، فلا فرق عنده بین أن یکون الراوی مؤمنا أو کافرا أو فاسقا، لان العلم بصحه خبره یستند إلى وقوعه على وجه لا یمکن أن یکون کذبا، وإذا لم یکن کذبا فلابد من کونه صدقا، على ما بیناه من الکلام على صفه التواتر وشروطه، فلا فرق على هذه الطریقه بین خبر العدل و خبر من لیس کذلک، ولذلک قبلنا أخبار الکفار کالروم ومن جرى مجراهم إذا خبرونا عن بلدانهم، والحوادث الحادثه فیهم، وهذا مما لا شبهه فیه” (علم الهدی، الذریعه، ج ۲، ص ۵۵۵ – ۵۵۶)؛ چنانکه توضیح خواهیم داد این عبارت دلالتی بر این نظریه ندارد، زیرا سیّد مرتضی صداقت راوی را شرط اصلی برای حصول تواتر می داند نه آن که سخن وی ناظر به خبر واحد باشد، ضمن آن که روش عملی سیّد مرتضی با این نظریه در تضاد است.
۷۱۳ – مامقانی، مقباس الهدایه، ج ۱، ص ۱۸۵.
۷۱۴ – طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۴، ص ۱۶۹.
۷۱۵ – محمدکاظم امام، “دوره آغاز فقه و فقهای امامیه”، یادنام? شیخ طوسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ۱۳۴۸، ج ۱، ص ۱۶.
۷۱۶ – ر. ک: معارف، پژوهشی در تاریخ حدیث شیعه، ص ۵۴۰ – ۵۴۲.
۷۱۷ – مجید معارف، “مقایس? دیدگاههای رجالی نجاشی و شیخ طوسی”، مقالات و بررسیها، دانشکد? الهیات دانشگاه تهران، دفتر ۶۲، زمستان ۱۳۷۶، ص ۴۸ – ۴۹.
۷۱۸ – به عنوان نمونه بنگرید به: مفید، المسائل السرویه، ص ۳۸، ۸۶؛ همو، الجمل، تحقیق سید علی میر شریفی، در مجموع? مصنفات الشیخ المفید، ج ۱، همان مشخصات، ص ۱۱۲؛ همو، الافصاح، تحقیق مؤسسه البعثه، در مجموع? مصنفات الشیخ المفید، ج ۸، همان مشخصات، ص ۷۱، ۲۱۱، ۲۲۰، ۲۲۱، همو، جوابات اهل الموصل، تحقیق مهدی النجف، در مجموع? مصنفات الشیخ المفید، ج ۹، همان مشخصات، ص ۲۰، ۲۴، همو، المسائل الصاغانیه، ص ۷۸؛ همو، خلاصه الایجاز فی المتعه، تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، در مجموع? مصنّفات الشیخ المفید، ج ۶، همان مشخصات، ص ۳۲.
۷۱۹ – همو، الافصاح ، ص ۹۱.
۷۲۰ – همو، تصحیح الاعتقاد، ص ۱۴۹ -۱۵۰.
۷۲۱ – علم الهدی، الانتصار، ص ۱۸۱، ۲۸۱، ۲۸۷، ۳۱۰؛ همو، تنزیه الانبیاء، ص ۱۲۸، ۱۵۳.
۷۲۲ – محیی الدین، شخصیت ادبی سیّد مرتضی، ص ۹۲؛ معارف، پژوهشی در تاریخ حدیث شیعه، ص ۴۳۴؛ دربار? رجال نجاشی برخی محققان تألیف این کتاب را به امر سیّد مرتضی – چنانکه در برخی کلمات دیده می شود – ندانسته اند. تعبیر نجاشی در مورد کلام سیّد مرتضی “انی وقفت علی ما ذکره السید الشریف…” شاهد بر این نکته است و او برای پشتیبانی از کلام سید شریف به تألیف کتاب اقدام کرده است (رحمان ستایش، بازشناسی منابع اصلی رجال شیعه، ص ۷۴).
۷۲۳ – معارف، همان، ص ۵۲۳ – ۵۲۴.
۷۲۴ – ر.ک: بهبودی، مقدم? گزید? تهذیب، ج ۱، ص ۵- ۱۸.
۷۲۵ – در اصطلاح علم اصول فقه، به دانش قطعی و یقینی و برهان عقلی و دلیل نقلی مفید قطع و یقین “علم” گفته می شود و به ظنّی که دلیل قطعی بر اعتبار آن باشد و نازل منزل? علم به شمار آید، “علمی”گفته می شود. به عنوان مثال، نصوص قرآن کریم و روایات متواتر “علم” نامیده می شود و به ظواهر آیات کریمه و خبر واحد معتبر “علمی” گفته می شود (ر. ک: محمد رضا مظفر، اصول الفقه، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، بی تا، ج ۳، ص ۱۸، ۲۸، ۲۹).
۷۲۶ – شیخ مفید، شیخ طوسی، علامه طباطبایی، آیت الله جوادی آملی از قائلان به این نظریه اند. بنگرید به: مفید، تصحیح الاعتقاد، ص ۱۴۶؛ طوسی، التبیان، ج ۱، ص ۶ – ۷؛ سید محمد حسین بن محمد طباطبایی، المیزان، منشورات جماعه المدرسین، قم، بی تا، ج ۸، ص ۱۴۱؛ ج۱۰، ص ۳۵۱؛ عبدالله جوادی آملی، تسنیم، تفسیر قرآن کریم ، تنظیم علی اسلامی، چاپ اول، مرکز نشر اسراء، قم، ۱۳۷۸، ج ۱، ص ۱۵۶ – ۱۵۹.
۷۲۷ – محمد هادی معرفت، تفسیر و مفسران، چاپ دوم، مؤسس? فرهنگی تمهید، قم، ۱۳۸۰، ج ۲، ص ۲۳؛ در آثار دانشمندان مکتب بغداد و از جمله شیخ مفید به اصل “الخبر الواحد لا یوجب علما و لا عملا” در موارد بسیاری تمسک شده است.
۷۲۸ – آیت الله خویی و آیت الله معرفت از قائلان به این نظریه اند. بنگرید به: ابوالقاسم خویی، البیان فی تفسیر القرآن، دارالزهراء، بیروت، ۱۳۹۵ق.، ص ۳۹۸ – ۳۹۹؛ معرفت، تفسیر و مفسران، ج ۲، ص ۲۳.
۷۲۹ – معرفت، همان، ج ۲، ص ۲۳ (تقریر نظریه آیت الله خویی).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه درموردپیش دبستانی، تأثیرپذیری، تغییر رنگ، متغیر وابسته
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید