مشخص کردن جمعهای اصلـی و فرعـی و مـواردی از ایـن قبیـل که به افزایش فهـم استفادهکننـدگان از صورتهای مالـی و تصمیمگیـریهای مالی و اقتصادی آنها کمک میکند، حائز اهمیت است.
خصـوصیت ” قابلیـت مقایسـه” اغلـب بـه عنـوان حسـابداری یکسـان برای رویدادهای مشـابه تعریـف شده است، اما این تعریـف سادهتـر از آن اسـت که عملیاتـی شـود. این تعریـف مرتبـط با استفادهکنندگان از
شکل ۲.۱ خصوصیات کیفی اطلاعات مالی براساس SFAC8
صورتهای مالی میباشد و اشاره به میزان قابلیت اتکایی دارد که باید هنگام ارزیابی وضعیت مالی یا نتایج عملیات یک شرکت با خودش طی چند دوره و یا مقایسه یک شرکت با شرکتهای دیگر حاصل آید. به این ترتیب میتوان ادعا داشت که قابلیت مقایسه به رعایت ثبات رویه یک شرکت طی زمان و اعمال یکنواختی رویهها میان شرکتهای مختلف بستگی دارد. پس به هر میزان که شرکت دارای ثبات رویه و یکنواختی بیشتر باشد، قابلیت مقایسهی اطلاعات مالی آن افزایش مییابد. همچنین، لازم به ذکر است که ثبات رویه به استفاده از روشهای حسابداری مشابه توسط یک شرکت در دورههای زمانی متوالی اشاره دارد و یکنواختی بدین معناست که برای رویدادهای مشابه باید رویههای یکسانی اعمال نمود.
به علاوه وجود یک ساختار مشترک برای کلیهی صورتهای مالی در قالب بخشها، گروهها، زیرگروهها و جمعهای اصلی و فرعی مشابه، به افزایش قابلیت مقایسـه و قابلیت فهـم صورتهای مالی کمک شایانی میکند. به عبارت سادهتر، درصورتیکه صورتهای مالی اطلاعات مربوط را در بخشها، سر فصلها، گروهها و زیرگروههای یکسان در هر یک از صورتهای مالی نشان دهند، ارتباط اقلام در صورتهای مالی مختلف راحتتـر درک شده و مقایسـهی صورتهای مالی برای یک شـرکت در دورههای زمانی مختلف و یا بین شرکتهای موجود در یک صنعت در یک سال مالی به آسـانی امکانپذیر میشود.
بنابراین، با توجه به کلیهی مطالب قبلی، توجه به چگونگی ارائهی اطلاعات در صورتهای مالی بسیار حائز اهیمت بوده و نقش مهمی در تصمیمگیری استفادهکنندگان از صورتهای مالی دارد. همین موضوع سبب شد تا در سال ۲۰۰۱، هیئـت استانـداردهای حسابـداری مالی آمریکا و هیئـت استانداردهای حسابداری بینالمللی، پروژهی مشترکی را در باب “نحوهی ارائهی صورتهای مالی” آغاز کنند. این موضوع در سال ۲۰۰۷ منجر به خلق روش نوین ارائهی صورتهای مالی و تجدید ارائهیIAS1 شد. در قسمتهای بعدی به طور مفصل درمورد روش نوین ارائهی صورتهای مالی بحث میکنیم.
۲.۷.۱ سیر تحول نحوهی ارائهی صورتهای مالی
در سالهای اخیر با پررنگتر شدن “رویکرد سودمنـدی گزارشهای مالی برای تصمیمگیری مالی استفادهکنندگان” و توجه بیشتر به مسائل رفتاری در باب نحوهی ارائهی صورتهای مالی، شکل ارائهی صورتهای مالی نیز بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، در ۱۹۹۱ با توجه به مشکلاتی که در خصوص کیفیت گزارشگری و افشای اطلاعات در صورتهای مالی وجود داشت، انجمن حسابداران رسمی ایالت متحده، کار گروه ویژهی گزارشگری مالی را ایجاد کرد. در ۱۹۹۳ انجمن مدیریت سرمایهگذاری و تحقیقات، گزارشی را تحت عنوان گزارشگری مالی در ۱۹۹۰ و پس از آن منتشر کرد. محور اصلی این گزارشها نگرانی درمورد کیفیت و تناوب انتشار صورتهای مالی بود. پس از این گزارش و در ۱۵ دسامبر سال ۱۹۹۷ میلادی هیئت استانداردهای حسابداری مالی ایالت متحده، به منظور تأکید بیشتر بر گسترش مفهوم سود جامع، با انتشار بیانیهی شماره ۱۳۰، تهیه صورت سود (زیان) جامع را الزامی کرد. در ۲۰۰۱ هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمریکا (FASB) و هیئت استانداردهای حسابداری بینالمللی (IASB) پروژههای مشترکی را در باب “نحوهی ارائهی صورتهای مالی” تعریف نمودند و به طور مستقل به انجام آنها پرداختند؛ تا اینکه در ۲۰۰۴ هر دو هیئت تصمیم گرفتند این پروژه را به طور مشترک ادامه دهند.
هر دو هیئت معتقد بودند که دستورالعملهای موجود برای ارائهی صورتهای مالی باعث شده تا درک رابطهی بین صورتهای مالی دشوار شود و اطلاعات مورد نیاز در صورتهای مالی گوناگون به شکلی پراکنده ارائه شوند. این موضوع به نوبهی خود منجر به ارزیابی نادرست از سلامت مالی و اقتصـادی یک واحد تجاری میشود. بنابراین، هر دو هیئـت، تصمیم گرفتند تا نحـوهی ارائهی صورتهای مالی را به گونهای تغییر دهند تا هم گزارشگری مالی بهتر انجام شود و هم اطلاعات بهتری به استفادهکنندگان از صورتهای مالی ارائه شود. سه مرحلهی اصلی این پروژه مشترک به صورت زیر برنامهریزی شد:
مرحله اول در ارتباط با مجموعهی کاملی از صورتهای مالی و دورههای ارائهی آنها است.
در مرحله دوم موارد بنیادیتر مربوط به ارائه و نمایش اطلاعات در صورتهای مالی، شامل تجمیع و تفرید اطلاعات در هر یک از صورتهای مالی اساسی، مشخص کردن جمعهای اصلی و فرعی و بازنگری در استفاده از روش مستقیم یا غیر مستقیم ارائهی جریانهای نقد عملیاتی مطرح میشود.
در مرحله سوم ارائه و نمایش اطلاعات مالی میاندورهای طبق اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا مطرح میشود. همچنین ممکن است هیئت استانداردهای حسابداری بینالمللی در الزاماًت استاندارد حسابداری بینالمللی ۳۴، گزارشگری مالی میاندورهای، تجدیدنظر کند.
در دسامبر ۲۰۰۵ دو هیئت بررسیهای خود را برای مرحلهی اول تمام کردند. در مارس ۲۰۰۶، هیئت استانداردهای حسابداری بینالمللی براساس نتایج بدست آمده در مرحلهی اول، یک متن پیشنهادی از اصلاحات پیشنهادی در زمینهی استاندارد حسابداری بینالمللی شماره ۱، نحوه ارائهی صورتهای مالی، منتشـر کرد. پس از در نظـر گرفتن پاسخهایی که به متـن پیشنهادی هیئـت استانداردهای حسابـداری بینالمللی داده شد، این هیئت متن تجدیدنظر شدهای از استاندارد حسابداری بینالمللی شماره یک را در سپتامبر ۲۰۰۷ منتشر کرد. تجدیدنظـر در استاندارد حسـابداری بینالمللی شماره یک، ارائهی تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه و ارائهی سود جامع را تحت تأثیر قرار داد و استاندارد حسابداری بینالمللی شماره یک را به استاندارد حسابداری مالی ۱۳۰ هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمریکا با عنوان “گزارشگری سود جامع” نزدیک کرد. تا سال ۲۰۱۰ هیئت استانداردهای حسابداری مالی اصلاحاتی در طبقه بندی صورتهای مالی انجام داد و در ۲۷ می ۲۰۱۰ پیشنویس “ارائهی سایر اجزای سود جامع” را منتشر کرد. با وجود اینکه پیشنویس ارائهی سایر اجزای سود جامع، ارائهی این اقلام را در یک صورت عملکرد واحد پیشنهاد داده بود، اما در نهایت به دلیل مخالفتهای بسیاری که با این پیشنویس شد، هیئت در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۱ استفاده از هر دو روش ارائه یک صورت عملکرد واحد و یا دو صورت عملکرد مالی جداگانه را مجاز دانست و همچنین مقرر کرد که شرکتها باید سایر اجزای سود جامع را با طبقهبندیها و جمعهای اصلی و فرعی مناسب در صورت سود (زیان) جامع ارائه کنند (رحمانی و میرزایی، ۱۳۸۸؛ فرقاندوست و علی نصر، ۱۳۸۸؛ IASB، ۲۰۱۱).
۲.۷.۲ اهداف اساسی روش نوین ارائهی صورتهای مالی
IASB/FASB سه هدف برای ارائهی صورتهای مالی ترسیم کردهاند که این اهداف، بر مبنای اهداف گزارشگری مالی و دادههایی است که دو هیئت از استفادهکنندگان صورتهای مالی و از اعضا گروههای مشورتی خود دریافت کردهاند. اهداف پیشنهادی بیان میکنند، اطلاعات باید به گونهای در صورتهای مالی ارائه شود که:
تصویر مالی منسجم و یکپارچهای از فعالیتهای یک واحد تجاری ترسیم کند.
اطلاعات را تفکیک کند تا اطلاعات در پیشبینی جریانهای نقدی آینده یک واحد تجاری مفید باشد.
به استفادهکنندگان کمک کنند تا نقدشوندگی و انعطافپذیری مالی یک واحد تجاری را ارزیابی کنند. اطلاعات مربوط به نقدشوندگی واحد تجاری به استفادهکنندگان کمک میکند تا توانایی واحد تجاری را در زمینهی پرداخت تعهدات مالی آن را در هنگام سررسید ارزیابی کنند. اطلاعات مربوط به انعطافپذیری مالی به استفادهکنندگان کمک میکنند تا توانایی واحد تجاری در زمینهی سرمایهگذاری در فرصتهای تجاری و همچنین واکنشی را که نسبت به نیازهای غیرضروری نشان میدهند، ارزیابی کنند.
انعطافپذیری مالی مفهومی گستردهتر از نقدشوندگی مالی دارد و فقط به معنای ایفای تعهدات نیست، بلکه کسب بازده سرمایهگذاری و اتخاذ اعمال مؤثر برای تغییر زمان و مقدار جریانات نقدی را نیز شامل میشود، به طوریکه بتواند به نیازها و فرصتهای غیرقابل انتظار پاسخ گوید.
۲.۷.۳ اصول ارائهی صورتهای مالی (منطبق با IAS1)
همانطورکه در قسمت قبل هم به آن اشاره شد، دو اصل اساسی ارائهی صورتهای مالی یکپارچگی۸۴ (انسجام) و تفکیک۸۵ است. هر دو هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمریکا و هیئت استانداردهای حسابداری بینالمللی بر این باور بودند که هر دو اصل فوق، در کنار هم و با کمک یکدیگر، منجر به افزایش قابلیت فهم اطلاعات صورتهای مالی واحد تجاری میشوند.
شکل ۲.۲ اصول اساسی ارائهی صورتهای مالی
۲.۷.۳.۱ یکپارچگی
یکپارچگی بدین معناست که رابطه بین اقلام در صورتهای مالی واضح باشد و صورتهای مالی مکمل یکدیگر باشند. اطلاعات در صورتهای مالی باید چنان به یکدیگر پیوند داده شوند که اطلاعات قابل فهمتر باشد و تصویر مالی منسجمی از فعالیتهای آن نمایش میدهد. هدف یکپارچگی با توجه به کمبود هماهنگیهای موجود در شیـوهای است که امـروزه اطلاعات در صورتهای مالی مطرح میشوند. برای مثال، با استفاده از اطلاعات امروزی مقایسهی بین سود عملیاتی با جریانات نقدی عملیاتی مشکل است که در نهایت ارزیابی کیفیت سود نیز مشکل میشود. با ارائهی مجموعهی یکپارچهای از صورتهای مالی یک واحد تجاری باید اطلاعات تفکیک شده را در صورت وضعیت مالی، صورت سود (زیان) جامع و صورت جریان وجه نقد به گونهای ارائه کرد که در سراسر این صورتها با هم منطبق باشند.
با وجود اینکه تطبیق کامل خطوط در کل صورتهای مالی میتواند امکانپذیر نباشد، اما هدف انطباق طبقهبندیها در صورتهای مالی یکپارچه این است که استفادهکننده بتواند تأثیر هر دارایی و بدهی و تغییرات آنها را در جای یکسانی در هر یک از صورتهای مالی پیدا کند. همچنین، بتواند اطلاعات مرتبط را در صورتهای مالی مختلف تشخیص دهد. لازم به ذکر است، انطباق اقلام در صورت سود (زیان) جامع و صورت جریان وجهنقد بسیار مهم هستند، زیرا آنها صورتهای جریانی یا روانه هستند (Discussion Paper، ۲۰۰۸).
پس از انتشار پیشنویس اولیهی نحوهی ارائهی صورتهای مالی، موافقان و مخالفان هر کدام به بیان دیدگاههای خود پرداختند. موافقان شیوهی ارائهی پیشنهادی، که عموماً از میان تحلیلگران صورتهای مالی بودند، بر این باور بودند که یکپارچگی موجود در شیوهی جدید منجر به درک بهتر

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مقاله با موضوعاستاندارد، صورتهای مالی، رگرسیون، اطلاعات مالی
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید