موضوع و سایر مطالب قبلی نشان میدهد که چرا حمایت رو به گسترشی برای تدوین استانداردهای حسابداری بینالمللی وجود دارد.
بحث در مورد نیاز به هماهنگسازی حسابداری و مطلوبیت آن از دههی ۱۹۶۰ آغاز شد و تاکنون نیز ادامه دارد. دلایل اقتصادی اولیه در مورد مطلوب بودن هماهنگسازی حسابداری این است که تفاوتهای مهم در شیوههای حسابداری به عنوان مانعی برای سرمایهگذاران، در استفادهی مؤثر از سرمایههای آنهاست. سرمایهگذاران برای کسب حداکثر مطلوبیت خـود تمایل دارند تا سـرمایهی خـود را به سوی کاراترین و بهرهورترین شرکتهای جهان هدایت کنند و این در حالی است که آنان توانایی درک اعداد و ارقام حسابداری آن شرکتها را ندارند. بنابراین، یک دلیل و منطق عمده برای هماهنگسازی این است که قابلیت مقایسهی صورتهای مالی شرکتها را افزایش میدهد و استفاده از آن را در سراسر کشورهای جهان آسانتر میسازد (سوداگران۷۵، ۲۰۰۱).
همانطورکه بیان شد، مقایسهپذیری اطلاعات حسابداری برای سرمایهگذاران و تجارت بینالمللی امری حیاتی است. اما سوال اصلی این است که این کار چگونه باید انجام شود؟ از طریق استانداردسازی۷۶ یا هماهنگسازی۷۷.
استانداردسازی یعنی الـزام به داشتـن استانداردهای حسـابداری یکسان در سراسـر جهـان، اما هماهنگسازی به معنی کاهش تفاوتهای میان استانداردهای حسابداری ملی به حداقل ممکن است (خوشطینت و رحیمیمان، ۱۳۸۳). این کار، مفاهیم و ذات مقررات یا عملیات حسابداری در کشورهای مختلف را با هم تطبیق میدهد به گونهای که با هم هماهنگ شده و وجوه افتراق آنها از بین میرود (ظفر اقبال، ۲۰۰۲). بنابراین، میبایست تفاوتهای ملی کشورهای مختلف در حسابداری را مورد تحقیق قرار داد و آنها را درک نمود. این کار مستلزم:
آگاهی از ناهمگونی شیوههای حسابداری شرکتها و روشهای گزارشگری در سطح بینالمللی،
درک روشهای عملی و اصول حسابداری که در هر یک از کشورها وجود دارد، و
توانایی در قضاوت یا ارزیابی اثر روشهای مختلف یا ناهمگون حسابداری بر گزارشگری مالی است (بلکویی، ۱۳۸۱).
شاید یکی از عواملی که به تسهیل هماهنگسازی استانداردها، خصوصاً هماهنگسازی استانداردهای حسابداری ملی و بینالمللی، کمک کند، تطبیق استانداردهای حسابداری مختلف با یکدیگر باشد. بیشک با تعیین موارد افتراق موجود بین استانداردهای حسابداری مختلف، عمل هماهنگسازی استانداردها با آگاهی و سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
اما از میان استانداردهای حسابداری گوناگون، که هر کدام راجع به موضوعی قوانینی را وضع میکنند، استاندارد مربوط به شیوهی گزارشگری سود جامع جایگاه ویژهای دارد به این دلیل که سود یکی از مهمترین معیارها برای ارزیابی عملکرد شرکت و مدیریت و تصمیمات سرمایهگذاران محسوب میشود. علت تأکید بر سود جامع هم آن است که آن همهی تغییرات غیر مالکانه در حقوق صاحبان سهام، در طی یک دوره را در برمیگیرد و لذا عملکرد شرکت را بهتر از سایر روشهای اندازهگیری سود نشان میدهد. بنابراین، با توجه به مطالب قبلی، بر آن شدیم تا در این قسمت به بررسی تطبیقی شیوهی گزارشگری سود جامع در سطح ایران و بینالملل بپردازیم و با بیان موارد افتراق موجود در اقلام، طبقهبندی و شیوهی گزارشگری، گامی ارزشمند در جهت هماهنگسازی استاندارد شماره ۶ ایران با عنوان “گزارش عملکرد مالی” با استاندارد مشابه آن در سطح بینالملل (IAS1) برداریم. توجه داشته باشید که هدف ما از این بررسی، مقایسهی اقلام تشکیل دهندهی صـورت عملکـرد مالی و شیوهی طبقهبندی اقلام تحـت دو استاندارد مزبور است و به مباحـث اندازهگیری پرداخته نمیشود.
۲.۶.۱ تعریف سود جامع
سود جامع عبارت از تغییر در حقوق صاحبان سرمایهی (خالص داراییها) یک واحد تجاری طی یک دوره در نتیجه وقوع معاملات و سایر رویدادها و شرایط، به استثنای تغییرات ناشی از سرمایهگذاری صاحبان سرمایه و داراییهای توزیع شده بین آنها است. به عبارت دقیقتر سود جامع اصطلاحی است که برای توصیف کل اجزای سود جامع، یعنی سود خالص و سایر اجزای سود جامع استفاده میشود. سود خالص درآمدها و هزینههای مرتبط با مبادلات و رویدادهای عادی را که طی یک دورهی مشخص در یک واحد تجاری به وقوع پیوستهاند، گزارش میکند. درحالیکه، سایر اجزای سود جامع اشـاره به درآمـدها، هزینـهها، سـودها و زیانهایی دارد که به دلیل ماهیت موقتی و غیرعادی خود از سود خالص حذف و تحت بخشی جداگانه با عنوان سایر اجزای سود جامعدر صورت عملکرد مالی نشان داده میشوند (IAS1، بند ۷).
۲.۶.۲ سایر اجزای سود جامع
همانطور که بیان شد سایر اجزای سود جامع در بر گیرندهی اقلام سود و زیانی است که به دلیل ماهیت موقتی و غیرعادی خود از سود خالص حذف و در بخشی جداگانه تحت سرفصل سایر اجزای سود جامع در صورت عملکرد مالی گزارش میشوند (IAS1، بند ۷). کلیهی درآمدها و هزینههای شناسایی شده تحت سرفصل سایر اجزای سود جامع دارای ویژگیهای بارزی هستند۷۸ که از نظر ثبات، ریسک و قابلیت پیشبینی با عناصر تشکیل دهندهی سود خالص متفاوتند و لذا این امر افشای جداگانهی این اجزا را در صورت عملکرد مالی، ایجاب میکند. سایر اجزای سود جامع متشکل از اقلام گوناگونی است که به صورت مقایسهای در جدول ۲.۲ نشان داده شده است. در ادامه به مقایسهی چگونگی ارائهی این اقلام تحت استاندارد حسابداری بینالمللی شماره ۱ و استاندارد حسابداری شماره ۶ ایران میپردازیم.
جدول۲.۲ مقایسه سایر اجزای سود جامع در دو استاندارد شماره ۶ ایران با IAS1
ردیف
سایر اجزای سود جامع مطابق با IAS1
سایر اجزای سود جامع مطابق با استاندارد حسابداری شماره ۶ ایران
۱
تغییرات در مازاد تجدید ارزیابی داراییها
درآمدها و هزینههای تحققنیافتهی ناشی از تغییرات ارزش داراییها
۲
سود یا زیان اکچوئری در طرحهای مزایای معین
سـود یا زیان اکچوئری در طرحهای مزایای معین
۳
سود یا زیان ناشی از تسعیر صورتهای مالی عملیات خارجی
تعدیلات تسعیر ارز
۴
سود یا زیان ناشی از اندازهگیری مجدد داراییهای مالی آماده برای فروش
مازاد تجدید ارزیابی سرمایهگذاریهای بلندمدت
۵
بخش اثربخش سود یا زیان مربوط به ابزارهای مصونسازی در مصونسازی جریانهای نقدی و سرمایهگذاری خالص در عملیات خارجی
بخش اثربخش سـود یا زیان مربوط بـه ابـزارهای مصـونسازی در مصونسازی جریانهای نقدی
۶

تعدیلات سنواتی
تغییرات در مازاد تجدید ارزیابی داراییها
در صورت وجود شرایط تورمی در اقتصاد، ارزش منصفانهی داراییهای غیرپولی به طور قابل ملاحظهای از مبالغ دفتری مبتنی بر بهای تمام شده تاریخی آن، فاصله میگیرد. از این رو، در اختیار قرار دادن اطلاعات مربوط به رویدادهای مالی گذشته که ارزش واقعی خود را از دست دادهاند، نه فقط نشاندهندهی واقعیت نیست بلکه استفاده از آنها، موجب گمراهی و تصمیمگیری نادرست میشود. درنتیجه بسیار مفید خواهد بود که به منظور ارائه اطلاعات مربوط و افزایش کیفیت اجزای تشکیلدهندهی اقلام مندرج (به ویژه داراییهای ثابت مشهود) در گزارشهای مالی، پیروی از اصل بهای تمام شده تاریخی که اصول پذیرفته شده حسابداری به طور مداوم بر آن تأکید دارد، نادیده گرفته شود و موضوع تجدید ارزیابی داراییها به عنوان نحوه عمل مجاز، جایگزین گردد.
در این راستا، استانـدارد حسـابداری شمـاره ۱۶ بینالملل دو روش برای تجدید ارزیابی دارایی ثابت پیشبینی نموده است:
الف)اصلاح حسابهای گذشته: در این روش دارایی تجدید ارزیابی شده بر اساس نتایج تجدید ارزیابی اصلاح میشود. بدین معنی که بهای تمام شده دارایی و استهلاک انباشته به میزان تفاوت حاصل از تجدید ارزیابی اصلاح و تعدیلات لازم در حسابها صورت میگیرد (IAS16، بند۳۵a).
ب)رویکرد به عنوان یک دارایی جدید: در این روش با دارایی تجدید ارزیابی شده به عنوان یک دارایی جدید برخورد میشود. بدین معنی که استهلاک انباشته قبلی حذف و ارزش دارایی براساس ارزش دفتری تجدید ارزیابی ثبت میگردد و مابهالتفاوت آن به حساب مازاد تجدید ارزیابی منظور میشود (IAS16، بند۳۵b). دیدگاه استاندارد حسابداری شماره ۱۱ ایران با عنوان “داراییهای ثابت مشهود” با این رویکرد مطابقت دارد (استاندارد شماره ۱۱ ایران، بند ۲۹).
بر طبق هر دو استاندارد (IAS16 و استاندارد حسابداری شماره ۱۱ ایران) افزایش مبلغ دفتری یک دارایی ثابت مشهود در نتیجهی تجدید ارزیابی آن (درآمد غیر عملیاتی تحققنیافته ناشی از تجدید ارزیابی) مستقیماً تحت عنوان مازاد تجدید ارزیابی ثبت و در صورت سود (زیان) جامع به عنوان بخشی از سایر اجزای سود جامع طبقهبندی میشود. هر گاه افزایش مزبور عکس یک کاهش قبلی ناشی از تجدید ارزیابی باشد که به عنوان هزینه شناسایی گردیده است، در این صورت، این افزایش تا میزان هزینهی قبلی شناسایی شده در رابطه با همان دارایی باید به عنوان درآمد به سود (زیان) دوره منظور شود (IAS16، بند ۳۹؛ استاندارد شماره ۱۱ ایران، بند ۳۹).
کاهش مبلغ دفتری یک دارایی ثابت مشهـود در نتیجهی تجدید ارزیابی آن به عنوان هزینه شناسایی میشود. هرگاه کاهش مزبور عکس یک افزایش قبلی ناشی از تجدید ارزیابی باشد که به حساب مازاد تجدید ارزیابی منظور شده است، در این صورت، این کاهش باید تا میزان مازاد تجدید ارزیابی مربوط به همان دارایی به بدهکار حساب مازاد تجدید ارزیابی منظور گردد و در صورت سود (زیان) جامع انعکاس یابد و باقیمانده به عنوان هزینه شناسایی شود (IAS16، بند ۴۰؛ استاندارد شماره ۱۱ ایران، بند ۴۰).
همچنین باید توجه داشت که مازاد تجدید ارزیابی منعکس شده در سر فصل حقوق صاحبان سرمایه، باید در زمان برکناری یا واگذاری دارایی مربوط یا به موازات استفاده از آن توسط واحد تجاری، مستقیماً به حساب سود (زیان) انباشته منظور گردد. در مواردی که مازاد تجدید ارزیابی به موازات استفاده از دارایی توسط واحد تجاری به حساب سود (زیان) انباشته منظور میشود، مبلغ مازاد قابل انتقال، معادل تفاوت بین استهلاک مبتنی بر مبلغ تجدید ارزیابی دارایی و استهلاک مبتنی بر بهای تمام شده تاریخی آن است (IAS16، بند ۴۱؛ استاندارد شماره ۱۱ ایران، بند ۴۱ و ۴۲).
سود یا زیان اکچوئری در طرحهای مزایای معین
مزایای بازنشستگی به مزایایی اطلاق میگردد که پس از بازنشستگی به کارکنان قابل پرداخت است. حسابداری طرحهای مزایای بازنشستگی جزء یکی از بحث برانگیزترین مباحثی بوده که تا کنون مجامع حسابداری با آن مواجه بوده است. تا آغاز قرن بیستم، تصور بر این بود که بازنشستگی یا مستمری نوعی تقدیر از زحمات گذشته کارکنان است. این مستمریها با خدمات ارائه شده توسط فرد رابطهای نداشت و به عنوان تقدیر از حُسن خدمت فرد تلقی میشد. اما با پیدایش انقلاب صنعتی، گسترش شرکتهای بزرگ و ایجاد تشکلهای کارگری، به

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه درمورداجرای برنامه، نیاز به شناخت، دوران کودکی، اسباب بازی
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید