تندری

محاسبه آب قابل بارش وارونگی دما بین دو لایه فشاری در بالای پایه ابر وجود داشته باشد، مقدارrdp برای آن لایه با علامت منفی در نظر گرفته می‌شود. چون با افزایش دما، پتانسیل پذیرش رطوبت بسته‌هوا افزایش می یابد، کمبود اشباع ایجاد می‌شود و تبخیر در اثر این افزایش دما نیز نمی‌تواند این کمبود اشباع را جبران کند (صادقی حسینی و رضائیان، ۱۳۸۵، ۸۵).
مقدار این کمیت در عرض‌های میانی از نیم اینچ (حدود ۱۰ میلی متر) در محتوای رطوبتی بسیار پایین تا ۲ اینچ (حدود ۵۰ میلی متر) در محتوای رطوبتی بسیار بالا نوسان دارد (مرادی،۱۳۸۵). دماهای پایین، مقدار این شاخص را محدود می‌کند؛ بنابراین در سوندینگ های زمستانی با وجود آب قابل بارش پایین، هنگام شرایط اشباع و صعود، احتمال بارش قابل توجه نیز وجود دارد.

فصل چهارم

۴- نتایج و بحث
در این فصل به بررسی یافته‌های بارش‌های همرفتی بر این اساس که هرکدام از شاخص‌ها ناپایداری چه میزان از بارش‌های همرفتی را بر اساس درصد می‌توانند پیش‌بینی نمایند، در ادامه به تحلیل آماری بارش‌های همرفتی پرداخته شد و در لابه‌لای نتایج با ترکیب بررسی دو سویه تحلیل آماری و پیش‌بینی شرایط جوی بر اساس شاخص‌های ناپایداری پرداخته شد.
ابتدا به یافته‌های شاخص‌های ناپایداری به ترتیب در بارش‌های همرفتی در منطقه آذربایجان پرداخت شد.
بیشترین رخداد بارش‌های همرفتی در ماه جون و کمترین بارش‌های همرفتی متعلق به ماه سپتامبر و ازنظر فصلی این بارش‌ها در فصل بهار دارای شدت و فراوانی بیشتری بودند. از مجموع بارش‌های همرفتی به وقوع پیوسته در ماه‌های گرم سال برای طول دوره آماری (۱۹۹۰ -۲۰۱۴) از ۷۵۳ روز آرشیو موجود بارش‌های همرفتی اتفاق افتاده در دوره آماری ذکر شده، تعداد ۱۵۳ روز آن در ماه جون (خردادماه) رخداد و تنها ۸۲ روز در ماه سپتامبر نزدیک به ۲ برابر کمتر بارش‌های همرفتی ماه جون به وقوع پیوسته است که از دلایل اصلی آن می‌توان به وجود رطوبت باقی‌مانده از ماه‌های سرد سال آورده شده به منطقه آذربایجان و ادامه حاکمیت بادهای غربی تا اواخر خردادماه را می‌توان بیان نمود.
نتایج آماری از شاخص‌های ناپایداری بارش‌های همرفتی ایستگاه جو بالا تبریز برای دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴) از داده‌های موجود سوندینگ های که در بایگانی سایت وایومینگ امریکا موجود بود این نتایج به دست آمد که به ترتیب شاخص‌ها بیان می گردد.

۴-۱-۱ نتایج شاخص شوالتر SI
شاخص شوالتر برحسب درجه سلسیوس بیان می‌شود و هرچه منفی تر باشد بر شدت ناپایداری جو افزوده می‌شود. می‌توان گفت هرگاه شاخص شوالتر بیشتر از ۳ درجه سلسیوس باشد، آرامش بر جو حاکم خواهد بود.

جدول شماره ۴-۱-۱مقادیر شاخص شوالتر برای ایستگاه جو بالای تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ردیف
محدوده شاخص شوالترSI
وضعیت احتمالی جو
درصد شاخص SI ایستگاه تبریز
۱
مساوی و بیشتر از ۳
عدم وقوع بارش همرفتی
۵/۲ درصد
۲
۱ تا ۳
احتمال وقوع رگبار
۳/۲۰ درصد
۳
۱ تا ۲-
احتمال وقوع توفان تندری
۲/۶۳ درصد
۴
کمتر از ۳-
احتمال وقوع تورنادو
۹/۱۳ درصد

با توجه به جدول بالا تنها در ۵/۲ درصد مواقع فصل بهار و تابستان انتظار پایداری جو در منطقه آذربایجان وجود داشته است. اگر مقادیر این شاخص بین ۱ تا ۳ باشد، احتمال ناپایدار بودن شرایط جوی وجود دارد، همچنان که در جدول (۴-۱-۱) پیدا است در ۳/۲۰ درصد مواقع ناپایداری متوسط بوده و احتمال وقوع رگبار وجود دارد. اگر شاخص شوالتر بین ۱ و ۳- باشد احتمال ناپایداری شدیدتر می‌شود که با توجه به جدول (۴-۱-۱) از داده‌های ایستگاه تبریز مشخص است در ۲/۶۳ درصد مواقع احتمال ناپایداری شدید بوده و احتمال وقوع توفان تندری وجود داشته و سرانجام اگر شاخص شوالتر کمتر از ۳- باشد شدت ناپایداری به حدی خواهد رسید که احتمال توفان تندری در حد تورنادو وجود خواهد داشت که در ایستگاه تبریز شاخص شوالتر به دست آمده آن ۹/۱۳ درصد بوده و می بایست با توجه به این شاخص انتظار وقوع تورنادو را داشته باشیم ، اما ازنظر هواشناسان محلی در منطقه آذربایجان نبایست انتظار وقوع تورنادو را داشت و بهتر است به جای آن در پیش‌بینی‌ها این شاخص تجدید نظر کرد و بجای آن از اخطاریه توفان تندری شدید یاد کرد که توفان تندری به صورت بصری و یا توسط رادارهای داپلری قابل مشاهده باشد که در این صورت باید برای مقابله با رعدوبرق، باد و باران‌های شدید و دانه‌های بزرگ تگرگ را بایستی انتظار داشته باشیم.
جدول ۴-۱-۲ میانگین ماهانه شاخص SI در ماه‌های گرم سال ایستگاه تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ماه‌های گرم سال
آوریل
می
ژوئن
جولای
اوت
سپتامبر
میانگین ماهانه شاخص SI برای ایستگاه تبریز
۶۸/۰
۰۵/۰-
۰۲/۰
۸۳/۰-
۴۶/۰-
۰۸/۰-

تصویر نمودار(۴-۱) میانگین شاخص شوالتر ایستگاه تبریز در ماه های گرم سال دوره آماری(۱۹۹۰-۲۰۱۴)

از میانگین گیری ماهانه شاخص‌ها که در جدول (۴-۱-۲) آمده است پیداست که ماه جولای دارای کمترین مقدار میانگین ماهانه شاخص شوالتر ۸۳/۰- سلسیوس که احتمال وقوع توفان تندری وجود دارد است و بیشترین مقدار میانگین ماهانه به ماه آوریل برمی‌گر
دد که مقدار آن ۶۸/۰ در حیطه وقوع ریزش‌های رگباری به سر می‌برد و در کل میانگین شاخص مذکور ۱۲/۰-سلسیوس است که با در نظر گرفتن درصد برخورداری ۲/۶۳ درصدی در ردیف سوم این شاخص شرایط مناسبی را برای پیش‌بینی بارش‌های همرفتی را به خود اختصاص داده است.

۴-۱-۲ یافته‌های شاخص SWEAT
که هر چه مقدار این شاخص بیشتر شود شدت توفان های تندری افزایش می یابد بر طبق جدول (۴-۲-۱) از داده‌های به دست آمده ایستگاه جو بالا تبریز برای شاخص SWEAT نتایج زیر کشف و به آن‌ها اشاره می‌شود.

جدول ۴-۲-۱ مقادیر شاخص SWEAT برای ایستگاه جو بالای تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ردیف
ارزش شاخص ناپایداری
احتمال وقوع توفان تندری
درصد شاخص SWEAT ایستگاه تبریز
۱
کمتر از ۱۵۰
شرایط توفان تندری وجود ندارد
۴/۴۱ درصد
۲
۱۵۰ تا ۲۹۹
ضعیف
۹/۵۵ درصد
۳
۳۰۰ تا ۴۰۰
متوسط
۵/۲ درصد
۴
۴۰۰ و بیشتر
قوی و احتمال تورنادو
کمتر از ۱ درصد

در ۴/۴۱ درصد مواقع شرایط پایدار در منطقه آذربایجان حاکم بوده و در ۶/۵۸ درصد مواقع شرایط جوی این منطقه ناپایدار بوده بطوریکه نزدیک به ۹/۵۵ درصد این ناپایداری‌ها در حد ضعیف بوده است و در ۵/۲ درصد شرایط ناپایداری و منطقه مورد مطالعه در شرایط متوسط برای وقوع توفان تندری به سر می‌برده، نهایتاً کمتر از ۱ درصد شرایط جوی برای وقوع توفان تندری قوی در منطقه به وجود آمده است. همچنین میانگین به دست آمده شاخص SWEAT که مقدار آن ۷/۱۶۵ (سلسیوس در متر بر ثانیه) است نشان دهنده وجود ناپایداری در شرایط ضعیف است.

جدول ۴-۲-۲ میانگین ماهانه شاخص SWEAT در ماه‌های گرم سال ایستگاه تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ماه‌های گرم سال
آوریل
می
ژوئن
جولای
اوت
سپتامبر
میانگین ماهانه شاخص SWEAT برای ایستگاه تبریز
۰۴/۱۴۹
۸۶/۱۴۸
۷۶/۱۵۴
۴۳/۱۹۱
۵۳/۱۷۷
۷۲/۱۷۲

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   تندری

تصویر نمودار (۴-۲) میانگین شاخص SWEAT ایستگاه تبریز در ماه های گرم سال دوره آماری(۱۹۹۰-۲۰۱۴)
همچنین میانگین گیری این شاخص که در جدول (۴-۲-۲) آمده نشان می‌دهد که بیشترین میانگین این شاخص با مقدار ۴۳/۱۹۱ سلسیوس در متر بر ثانیه در ماه جولای و کمترین میانگین این شاخ با ۸۶/۱۴۸ سلسیوس درمتر بر ثانیه در ماه بوده است. بر این اساس که میزان کم این شاخص در ایستگاه تبریز نشان داده است بکار گیری این شاخص به تنهای برای پیش‌بینی بارش‌های همرفتی مناسب به نظر نمی‌رسد؛ و در صورت بکار گیری این شاخص بایستی به صورت تجربی مقادیر مناسبی برای این شاخص در ایستگاه تبریز با پژوهش‌های بیشتر به دست آورد و در هنگام کار با این شاخص مد نظر قرارداد.

۴-۱-۳ یافته‌های شاخص KI
شاخص KI امکان وقوع ناپایداری را بر پایه آهنگ کاهش دما، محتوا رطوبتی لایه‌های زیرین جو و گسترش قائم لایه مرطوب اندازه گیری می‌کند و بر اساس درجه سلسیوس بیان می‌شود. هرچه این شاخص بیشتر باشد، بر شدت ناپایداری‌های جوی افزوده می‌شود که با توجه به نتایج به دست آمده از شاخص مذکور برای ایستگاه جو بالای تبریز این نتایج به دست آمده است؛ که در جدول زیر آورده شده است.

جدول شماره ۴-۳-۱ مقادیر شاخص KI برای ایستگاه جو بالای تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ردیف
مقدار شاخص KI
احتمال وقوع توفان تندری
درصد شاخص KI ایستگاه تبریز
۱
صفر تا ۱۵
صفر درصد
کمتر از ۱ درصد
۲
۱۵ تا ۲۰
۲۰ درصد
۵/۴ درصد
۳
۲۱ تا ۲۵
۲۰ تا ۴۰ درصد
۹/۴۲ درصد
۴
۲۶ تا ۳۰
۴۰ تا ۶۰ درصد
۳/۲۶ درصد
۵
۳۱ تا ۳۵
۶۰ تا ۸۰ درصد
۴۶/۱۸ درصد
۶
۳۶ تا ۴۰
۸۰ تا ۹۰ درصد
۱/۶ درصد
۷
بیشتر از ۴۰
نزدیک به ۱۰۰ درصد و حتمی
کمتر از ۱ درصد

در بیشتر از ۹۵ درصد مواقع شرایط ناپایداری جوی در فصول گرم سال وجود دارد که از این بین ۵/۴ درصد موقع احتمال وقوع توفان‌های تندری ۲۰ درصد بوده و ۹/۴۲ درصد موقع احتمال وقوع توفان‌های تندری بین ۲۰ تا ۴۰ درصد وجود داشت ۳/۲۶ درصد موقع احتمال وقوع توفان تندری بین ۴۰ تا ۶۰ درصد بوده ونیز ۴۶/۱۸ درصد مواقع احتمال وقوع توفان تندری بین ۶۰ تا ۸۰ درصد حاکم بوده، در ۱/۶ درصد مواقع احتمال توفان‌های تندری بین ۸۰ تا ۹۰ درصد بوده و کمتر از یک درصد از مواقع احتمال وقوع توفان‌های تندری در این ایستگاه در حالت حتمی وقوع توفان تندری وجود دارد؛ و میانگین ماهانه گیری شاخص KI برای ماه های گرم سال در جدول زیر نمایش داده شده است.
جدول ۴-۳-۲ میانگین ماهانه شاخص KI در ماه‌های گرم سال ایستگاه تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ماه‌های گرم سال
آوریل
می
ژوئن
جولای
اوت
سپتامبر
میانگین ماهانه شاخص KI برای ایستگاه تبریز
۸۴/۲۷
۳۶/۲۹
۴۶/۲۷
۱۸/۲۹
۱۲/۲۷
۱۶/۲۶

تصویر نمودار (۴-۳) میانگین شاخص KI ایستگاه تبریز در ماه های گرم سال دوره آماری(۱۹۹۰-۲۰۱۴)
میانگین گیری ماهانه شاخص KI ایستگاه تبریز برای دوره آماری(۱۹۹۰-۲۰۱۴) نشان می‌دهد که بیشترین میانگین ماهانه شاخص به میزان ۳۶/۲۹ متعلق به ماه می و کمترین میانگین ماهانه شاخص به میزان ۱۶/۲۶ در ماه سپتامبر بوده است، همچنین میانگین کل این شاخص برای ایستگاه تبریز ۸۵/۲۷ در ردیف سوم شاخص مذکور در حیطه احتمال وقوع توفان تندری در ۴۰ تا ۶۰ درصد مواقع از ماه‌های گرم سال بایستی انتظار آن را داشته باشیم؛ و با توجه به هم پوشانی کامل این شاخص می‌توان آن را به
‌عنوان یکی از شاخص‌های مناسب برای پیش‌بینی بارش‌های همرفتی منطقه آذربایجان بکار برد.

۴-۱-۴یافته‌های شاخص مجموع مجموع‌ها(TTI)
هرچه مقدار شاخص مجموع مجموع‌ها بیشتر باشد بر ناپایداری و احتمال توفان‌های تندری افزوده می‌شود. یافته‌های به دست آمده برای شاخص مجموع مجموع‌ها ایستگاه جو بالای تبریز حاکی از این حقیقت است که احتمال حرکات همرفتی در منطقه آذربایجان دائمی بوده که خاصیت این منطقه بشمار می رود بطوریکه در جدول (۴-۴-۱)این موضوع آشکارا بیان شده است.

جدول شماره ۴-۴-۱مقادیر شاخص TTI برای ایستگاه جو بالای تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ردیف
مقادیر شاخص TTI
احتمال شرایط جوی
درصد شاخص TTI ایستگاه تبریز
۱
۴۴ تا ۴۵
احتمال کم برای حرکات همرفتی
۳/۴ درصد
۲
۴۶ تا ۴۷
احتمال تندر (توفان رعدوبرق)
۸/۴۲ درصد
۳
۴۸ تا ۴۹
احتمال توفان تندری شدید
۶/۲۸ درصد
۴
۵۰ تا ۵۱
توفان تندری حتمی است
۲۲ درصد
۵
۵۲ تا ۵۵
توفان تندری شدید
۳/۲ درصد

که هرچند حرکات همرفتی کم تنها ۳/۴ درصد مواقع در تبریز را نشان می‌دهد و در ۷/۹۵ درصد مواقع شرایط نه تنها برای حرکات همرفتی وجود داشته بلکه شرایط برای تشکیل توفان تندری و رعدوبرق که جلوه عظیم تر حرکات همرفتی است در منطقه آذربایجان حکم فرما بوده است، همچنین میانگین این شاخص که مقدار آن ۸۶/۴۹ برای ایستگاه تبریز است نشان می‌دهد که در بیشتر روزهای فصول گرم سال شرایط برای وقوع توفان تندری مهیا بوده و بیان می‌کند که توفان‌های تندری در منطقه آذربایجان یک مخاطره طبیعی دائمی در این خطه کشور به‌حساب می آید. در جدول زیر میانگین ماهانه شاخص مجموع مجموع‌ها آورده شده است.
جدول ۴-۴-۲ میانگین ماهانه شاخص TTI در ماه‌های گرم سال ایستگاه تبریز دوره آماری (۱۹۹۰-۲۰۱۴)
ماه‌های گرم سال
آوریل
می
ژوئن
جولای
اوت
سپتامبر
میانگین ماهانه شاخص TTI برای ایستگاه تبریز
۳/۵۱
۵۲/۴۹
۰۲/۵۱
۱۳/۴۹
۳۴/۴۹
۸۶/۴۸

تصویر نمودار (۴-۴) میانگین شاخص TTI ایستگاه تبریز در ماه های گرم سال دوره آماری(۱۹۹۰-۲۰۱۴)
بیشترین میانگین ماهانه شاخص مجموع مجموع‌ها با مقدار ۳/۵۱ در ماه آوریل و کمترین مقدار شاخص ماهانه شاخص ۸۶/۴۸ متعلق به ماه سپتامبر است. با توجه به میانگین این شاخص به مقدار ۸۶/۴۹ که مقدار قابل ملاحظه ای برای ایستگاه تبریز را نشان می‌دهد را می‌توان به‌عنوان شاخص مناسبی برای صدور پیش‌بینی بارش‌های همرفتی تلقی کرد.

۴-۱-۵ نتایج به دست آمده برای شاخص صعود LI
یافته ها به دست آمده برای شاخص صعود جهت پیش‌بینی بارش‌های همرفتی به شرح زیر است. متداول‌ترین شاخص ناپایداری جوی، شاخص صعود است این شاخص چگونگی تغییرات دما را در بسته‌هوای در حال صعود نشان می‌دهد. به‌طور ساده این شاخص با

دیدگاهتان را بنویسید